۱. مقدمه

داشتن تغذیه مناسب برای افرادی که با سرطان پستان متاستاتیک HER2-منفی زندگی می‌کنند، اهمیت زیادی دارد. غذا به‌تنهایی سرطان را درمان نمی‌کند، اما یک برنامه غذایی سالم می‌تواند به بدن کمک کند انرژی و مواد مغذی لازم را دریافت کند، قدرت عضلات حفظ شود، سیستم ایمنی بهتر کار کند و بعضی از عوارض درمان آسان‌تر مدیریت شوند. انتخاب غذاهای کامل و مغذی، دریافت کافی پروتئین، کلسیم، ویتامین D و چربی‌های مفید و در مقابل، کمتر خوردن نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، از مهم‌ترین نکات تغذیه‌ای در دوران درمان هستند.

۲. تمرکز بر مواد غذایی سرشار از مواد مغذی

اگر به سرطان پستان مبتلا هستید، بهتر است بیشتر غذاهایی را انتخاب کنید که در مقدار مناسب، مواد مغذی زیادی در اختیار بدن قرار می‌دهند. میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و منابع پروتئینی کم‌چرب مانند ماهی و مرغ از مهم‌ترین این مواد غذایی هستند.

بررسی‌ها نشان داده‌اند افرادی که چنین الگوی غذایی دارند، در مقایسه با افرادی که مقدار زیادی غلات تصفیه‌شده، قند، غذاهای پرچرب و گوشت‌های فرآوری‌شده مصرف می‌کنند، ممکن است میزان بقای بهتری داشته باشند.

بسیاری از مواد غذایی گیاهی حاوی ترکیبات مفیدی به نام فیتونوترینت‌ها هستند. این ترکیبات طبیعی در گیاهان وجود دارند و بعضی از آنها ممکن است ویژگی‌های ضدسرطانی داشته باشند.

پلی‌فنول‌ها نیز یکی از انواع فیتونوترینت‌ها هستند. این مواد به دلیل داشتن خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند.

در یک بررسی، افراد مبتلا به سرطان پستان که پلی‌فنول بیشتری از طریق مواد غذایی گیاهی دریافت می‌کردند، سطح التهاب پایین‌تری داشتند.

با این حال، لازم نیست فقط روی یک ماده غذایی خاص تمرکز کنید. بهتر است انواع مختلف میوه‌ها، سبزیجات و سایر مواد غذایی گیاهی کامل را در برنامه خود قرار دهید. این تنوع باعث می‌شود بدن مجموعه گسترده‌تری از ویتامین‌ها، مواد معدنی، فیبر و سایر ترکیبات مفید را دریافت کند.

۳. گنجاندن مواد غذایی تقویت‌کننده سیستم ایمنی

برخی از درمان‌های سرطان می‌توانند سیستم ایمنی بدن را ضعیف کنند. وقتی سیستم ایمنی ضعیف باشد، بدن ممکن است در برابر عفونت‌ها و بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی، آنفلوانزا، کووید-۱۹ و ویروس سنسیشیال تنفسی یا RSV آسیب‌پذیرتر شود.

تغذیه مناسب می‌تواند به تأمین مواد مغذی مورد نیاز سیستم ایمنی کمک کند. به همین دلیل، بهتر است مواد غذایی متنوع و سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی مفید را در رژیم غذایی خود قرار دهید.

برخی از مواد غذایی مفید عبارت‌اند از:

• فلفل دلمه‌ای
• انواع توت‌ها
• مرکبات
• سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی، کلم، گل‌کلم و کِیل
• ماهی‌های چرب
• سیر
• زنجبیل
• چای سبز
• سبزیجات برگ‌سبز
• مغزها و دانه‌ها
• زردچوبه
• ماست

البته منظور از «تقویت سیستم ایمنی» این نیست که یک ماده غذایی می‌تواند به‌تنهایی سیستم ایمنی را تقویت یا سرطان را درمان کند. مهم‌تر از همه، داشتن یک الگوی غذایی متنوع و متعادل است.

۴. انتخاب مواد غذایی سرشار از کلسیم و ویتامین D

اگر برای درمان سرطان پستان از مهارکننده‌های آروماتاز استفاده می‌کنید، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. یکی از عوارض این داروها می‌تواند کاهش تراکم و استحکام استخوان‌ها باشد. دریافت مناسب کلسیم همچنین می‌تواند به حفظ سلامت استخوان‌ها در برابر برخی اثرات شیمی‌درمانی کمک کند.

برخی مطالعات نشان داده‌اند افرادی که هنگام تولد مؤنث تعیین شده‌اند و سطح ویتامین D پایینی دارند، ممکن است بیشتر در معرض سرطان پستان باشند. همچنین برخی پژوهش‌ها احتمال داده‌اند که کلسیم و ویتامین D بتوانند در افراد پیش از یائسگی نقش محافظتی در برابر سرطان پستان داشته باشند، اما برای رسیدن به نتیجه قطعی هنوز به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

دریافت کافی ویتامین D و کلسیم فقط به بحث پیشگیری مربوط نمی‌شود و ممکن است در دوران ابتلا به سرطان پستان HER2-منفی نیز به حفظ سلامت و کیفیت زندگی کمک کند.

بدن می‌تواند بخشی از ویتامین D مورد نیاز خود را با قرار گرفتن در معرض نور خورشید تولید کند. با این حال، عواملی مانند ابری بودن هوا، میزان ملانین پوست، فصل سال و استفاده از ضدآفتاب می‌توانند تولید ویتامین D در پوست را کاهش دهند.

مواد غذایی حاوی ویتامین D عبارت‌اند از:

• ماهی‌های چرب
• زرده تخم‌مرغ
• قارچ‌هایی که در معرض نور فرابنفش یا UV قرار گرفته‌اند.
• شیر غنی‌شده
• غلات صبحانه غنی‌شده

برای دریافت کلسیم نیز می‌توانید از مواد غذایی زیر استفاده کنید:

• شیر
• ماست
• پنیر
• ساردین کنسروشده
• سالمون همراه با استخوان
• کلم کِیل
• بروکلی
• آبمیوه‌های غنی‌شده
• توفو
• غلات غنی‌شده

اگر درباره مقدار مورد نیاز کلسیم یا ویتامین D خود مطمئن نیستید، بهتر است با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

۵. مصرف مواد غذایی سرشار از امگا-۳

اسیدهای چرب امگا-۳ نوعی چربی غیراشباع و مفید برای سلامت قلب هستند. این چربی‌ها به دلیل داشتن ویژگی‌های ضدالتهابی شناخته شده‌اند.

برخی تحقیقات نشان داده‌اند امگا-۳ ممکن است در روند درمان سرطان پستان مفید باشد و همچنین به کاهش از دست رفتن عضلات در ارتباط با شیمی‌درمانی کمک کند.

رژیم غذایی مدیترانه‌ای یکی از الگوهای غذایی معروفی است که مقدار زیادی میوه، سبزیجات، روغن زیتون، ماهی و حبوبات دارد. ماهی، مغزها و دانه‌ها نیز از منابع امگا-۳ در این الگوی غذایی هستند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند پیروی از الگوی غذایی مدیترانه‌ای ممکن است خطر سرطان پستان را کاهش دهد، به‌خصوص در افراد پس از یائسگی.

مواد غذایی سرشار از امگا-۳ شامل موارد زیر هستند:

• بذر کتان
• دانه چیا
• سالمون
• شاه‌ماهی
• روغن کانولا
• روغن سویا
• ماهی خال‌مخالی
• قزل‌آلا
• گردوی سیاه
• تن ماهی

۶. افزودن سبزیجات چلیپایی به رژیم غذایی

سبزیجات چلیپایی گروهی از سبزیجات هستند که شامل بروکلی، کلم، گل‌کلم و چند سبزی دیگر می‌شوند. این سبزیجات به‌طور طبیعی ترکیبات گیاهی خاصی مانند گلوکوزینولات‌ها و ایزوتیوسیانات‌ها دارند.

برخی از این ترکیبات به دلیل احتمال داشتن اثرات ضدسرطانی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.

یکی از این ترکیبات سولفورافان است که نوعی ایزوتیوسیانات قوی محسوب می‌شود. دانشمندان درباره نقش احتمالی سولفورافان در پیشگیری و درمان سرطان تحقیقات مختلفی انجام داده‌اند.

برخی مطالعات پیش‌بالینی نیز احتمال داده‌اند که سولفورافان بتواند در آینده به‌عنوان درمان کمکی در سرطان پستان مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، این یافته‌ها به معنای آن نیست که خوردن بروکلی یا مکمل سولفورافان می‌تواند سرطان را درمان کند.

سبزیجات چلیپایی شامل موارد زیر هستند:

• بروکلی
• جوانه بروکلی
• کلم بروکسل
• کلم
• گل‌کلم
• کلم کِیل
• شاهی آبی

۷. تمرکز بر مواد غذایی برای مدیریت وزن

حفظ وزن مناسب می‌تواند به بدن کمک کند در دوران درمان سرطان قوی‌تر بماند. با این حال، واکنش افراد مبتلا به سرطان پستان از نظر وزن یکسان نیست. بعضی افراد در طول درمان وزن اضافه می‌کنند و بعضی دیگر وزن کم می‌کنند.

هر دو وضعیت، اگر شدید باشند، می‌توانند مشکل‌ساز شوند.

اضافه‌وزن یا چاقی می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و بیماری قلبی را افزایش دهد.

از طرف دیگر، کاهش وزن شدید ممکن است باعث از دست رفتن عضلات شود. وقتی حجم عضلات کاهش پیدا می‌کند، قدرت و توان بدنی کمتر و خستگی بیشتر می‌شود. در نتیجه ممکن است تحمل درمان و روند بهبودی دشوارتر شود.

۷.۱. مواد غذایی مناسب برای افزایش وزن

اگر به دلیل بیماری یا درمان دچار کاهش وزن شده‌اید، مصرف غذاهای پرانرژی و سرشار از پروتئین می‌تواند به افزایش وزن کمک کند. برای این منظور می‌توانید:

• شیر کامل را با غلات صبحانه، اسموتی یا شیک پروتئینی مصرف کنید.
• گوشت یا مرغ باقی‌مانده از وعده‌های قبلی را به تخم‌مرغ، سالاد، پاستا و سوپ اضافه کنید.
• لوبیا و عدس را به سوپ، سالاد، پاستا، غذاهای ترکیبی و تاکو اضافه کنید.
• آووکادو را روی نان تست، ساندویچ، تخم‌مرغ و سالاد قرار دهید یا آن را به اسموتی اضافه کنید.
• برای تفت دادن یا کبابی کردن سبزیجات از روغن زیتون یا روغن آووکادو استفاده کنید.
• روی ماست، میوه یا پودینگ گرانولا بریزید یا آن را همراه با مغزها و میوه‌های خشک مصرف کنید.
• پنیر را به تخم‌مرغ، ساندویچ، سیب‌زمینی و سبزیجات اضافه کنید. پنیر را می‌توانید همراه با کراکر سبوس‌دار، مغزها یا سیب نیز به‌عنوان میان‌وعده بخورید.
• تخم‌مرغ آب‌پز را به سالاد، سبزیجات، غذاهای ترکیبی و سالاد تن ماهی اضافه کنید.
• میوه خشک را به گرانولا، مافین، پنکیک، نان، برنج، غلات صبحانه یا سبزیجات پخته اضافه کنید.

۷.۲. مواد غذایی مناسب برای کاهش وزن

اگر نیاز به کاهش وزن دارید، مهم است که این کار به قیمت از دست دادن عضلات تمام نشود.

از رژیم‌های غذایی سخت، سریع و «مد روز» یا روش‌های افراطی کاهش وزن دوری کنید. چنین رژیم‌هایی ممکن است مواد مغذی مورد نیاز بدن را در دوران درمان سرطان به اندازه کافی تأمین نکنند.

اگر اشتهای زیادی دارید و در حال اضافه کردن وزن هستید، این نکات می‌توانند کمک‌کننده باشند:

• در هر وعده غذایی از مواد غذایی پرفیبر مانند سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، مغزها و دانه‌ها استفاده کنید.
• منابع پروتئین گیاهی مانند لوبیا، عدس، توفو، مغزها و دانه‌ها را در برنامه غذایی خود قرار دهید.
• منابع پروتئینی کم‌چرب مانند ماهی، مرغ بدون پوست و گوشت کم‌چرب گاو و خوک را انتخاب کنید.
• لبنیات کم‌چرب یا بدون چربی مصرف کنید.
• مقدار کمی چربی‌های سالم مانند روغن زیتون و روغن آووکادو را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

۸. انتخاب آب به‌جای نوشیدنی‌های شیرین

نوشیدنی‌های شیرین انتخاب مناسبی برای مصرف روزانه نیستند. تحقیقات نشان داده‌اند مصرف بیشتر نوشابه‌های شیرین‌شده با قند با افزایش خطر مرگ ناشی از سرطان در افراد مبتلا به سرطان پستان ارتباط دارد.

در یک مطالعه دیگر نیز ارتباط مستقیمی بین مصرف نوشیدنی‌های شیرین و خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان پس از یائسگی مشاهده شد.

نوشیدنی‌های شیرین شامل موارد زیر هستند:

• نوشابه
• چای و قهوه شیرین‌شده
• نوشیدنی‌های میوه‌ای و پانچ
• نوشیدنی‌های ورزشی
• نوشیدنی‌های انرژی‌زا
• آب‌های طعم‌دار

برای تأمین آب بدن، آب بهترین انتخاب است. هیدراته ماندن بدن می‌تواند به کاهش بعضی از عوارض درمان کمک کند.

البته میزان مایعات مورد نیاز هر فرد ممکن است متفاوت باشد. برای اینکه بدانید در طول روز چه مقدار آب و سایر مایعات باید مصرف کنید، با پزشک یا تیم درمان خود مشورت کنید.

۹. پرهیز از مواد غذایی با خطر بالاتر مسمومیت غذایی

برخی درمان‌های سرطان می‌توانند سیستم ایمنی بدن را ضعیف کنند. در این شرایط، احتمال ابتلا به عفونت‌های ناشی از مواد غذایی بیشتر می‌شود.

مسمومیت غذایی برای فردی که سیستم ایمنی ضعیفی دارد می‌تواند جدی‌تر باشد و بهبود آن نیز ممکن است دشوارتر شود. در موارد شدید، عفونت حتی می‌تواند باعث تأخیر در روند درمان شود.

برای کاهش خطر مسمومیت غذایی، بهتر است از مواد غذایی زیر با احتیاط بیشتری استفاده کنید یا از آنها پرهیز کنید:

• گوشت و مرغ خام یا نیم‌پز
• ماهی و غذاهای دریایی خام یا نیم‌پز
• صدف خام و آب آن
• شیر غیرپاستوریزه و غذاهای تهیه‌شده با آن
• آبمیوه غیرپاستوریزه
• تخم‌مرغ خام یا نیم‌پز
• آرد خام در خمیر یا مایه غذا
• میوه‌ها و سبزیجات شسته‌نشده
• جوانه‌های خام
• هات‌داگ و گوشت‌های آماده مصرف که سرد یا نپخته هستند

رعایت بهداشت مواد غذایی، شست‌وشوی مناسب میوه و سبزیجات و پخت کامل مواد غذایی در دوران درمان اهمیت ویژه‌ای دارد.

۱۰. کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده

همه غذاهای فرآوری‌شده الزاماً ناسالم نیستند. بسیاری از مواد غذایی قبل از مصرف به نوعی فرآوری می‌شوند. با این حال، بهتر است مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را تا حد امکان کاهش دهید.

یک فراتحلیل نشان داده است که مصرف بیشتر غذاهای فوق‌فرآوری‌شده با خطر بالاتر ابتلا به سرطان در مجموع و همچنین برخی سرطان‌ها، از جمله سرطان پستان، ارتباط دارد.

بررسی دیگری نیز نشان داده است که مصرف بیشتر این نوع غذاها با افزایش اندک خطر سرطان پستان همراه است.

در دوران ابتلا به سرطان پستان HER2-منفی، کاهش مصرف غذاهای بسیار فرآوری‌شده می‌تواند به شما کمک کند بیشتر از مواد غذایی مغذی استفاده کنید و انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن را بهتر دریافت کنید.

نمونه‌هایی از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده عبارت‌اند از:

• آب‌نبات، کلوچه، کیک و شیرینی‌های قنادی
• چیپس و کراکر
• غذاهای فست‌فودی
• سیب‌زمینی سرخ‌کرده
• وعده‌های غذایی و پیتزای منجمد و بسته‌بندی‌شده
• گوشت‌های فرآوری‌شده مانند بیکن، هات‌داگ و گوشت‌های مخصوص ساندویچ
• نوشابه

۱۱. آیا رژیم غذایی می‌تواند پیشرفت سرطان را کند یا از عود آن جلوگیری کند؟

هیچ رژیم غذایی نمی‌تواند با اطمینان از پیشرفت سرطان پستان HER2-منفی جلوگیری کند یا تضمین کند که سرطان دوباره برنمی‌گردد. با این حال، تغذیه یکی از عواملی است که می‌تواند بر سلامت کلی بدن و احتمالاً روند بیماری تأثیر داشته باشد.

برآوردها نشان می‌دهند حدود ۱۸ درصد از تمام سرطان‌ها ممکن است با رژیم غذایی، فعالیت بدنی و سایر عادت‌های مربوط به سبک زندگی ارتباط داشته باشند.

داشتن یک رژیم غذایی باکیفیت که مقدار زیادی مواد مغذی داشته باشد و در آن مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده کم باشد، می‌تواند برای وضعیت و پیش‌آگهی سرطان پستان مفید باشد.

رژیم غذایی مدیترانه‌ای نیز در برخی تحقیقات با کاهش خطر بازگشت سرطان پستان و بهتر شدن کیفیت زندگی ارتباط داشته است.

با این حال، نباید این یافته‌ها را به این معنا دانست که یک رژیم غذایی خاص می‌تواند جایگزین درمان‌های پزشکی سرطان شود. تغذیه سالم باید در کنار درمانی که پزشک برای شما در نظر گرفته است دنبال شود.

۱۲. چه زمانی باید به متخصص تغذیه مراجعه کرد؟

اگر در طول سرطان یا درمان آن با مشکلاتی مانند تغییر اشتها، کاهش وزن، تهوع یا دشواری در غذا خوردن روبه‌رو شده‌اید، صحبت با یک متخصص تغذیه که در زمینه تغذیه بیماران مبتلا به سرطان تخصص دارد می‌تواند بسیار مفید باشد.

متخصص تغذیه می‌تواند به شما کمک کند نیازهای غذایی خود را پیش از شروع درمان، در طول درمان و پس از آن بهتر تأمین کنید.

حتی اگر عارضه خاصی ندارید، اما نمی‌دانید چه غذاهایی برایتان مناسب‌تر هستند، در تهیه وعده‌های غذایی سالم مشکل دارید یا برای انتخاب میان‌وعده‌های مناسب به ایده نیاز دارید، مراجعه به متخصص تغذیه می‌تواند کمک‌کننده باشد.

متخصص تغذیه می‌تواند درباره ارتباط میان غذا و سرطان با شما صحبت کند و کمک کند مواد غذایی‌ای را انتخاب کنید که هم با سبک زندگی شما سازگار باشند و هم نیازهای تغذیه‌ای بدنتان را تأمین کنند.

در نهایت، برنامه غذایی مناسب برای هر فرد یکسان نیست. نوع سرطان، روش درمان، عوارض داروها، وزن، اشتها، وضعیت عضلات و سایر شرایط جسمی می‌توانند روی نیازهای غذایی تأثیر بگذارند. به همین دلیل، اگر مبتلا به سرطان هستید، بهتر است برای ایجاد تغییرات مهم در رژیم غذایی خود با پزشک یا متخصص تغذیه متخصص در حوزه سرطان مشورت کنید.