۱. مقدمه

سرطان پستان به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود و رژیم غذایی تنها یکی از عواملی است که ممکن است بر خطر ابتلا یا روند بیماری اثر بگذارد. بعضی از مواد غذایی می‌توانند برای سلامت بدن مفید باشند و بعضی دیگر، به‌خصوص اگر زیاد مصرف شوند، ممکن است با افزایش خطر برخی بیماری‌ها ارتباط داشته باشند. این موضوع درباره سرطان پستان HER2 مثبت نیز مورد بررسی قرار گرفته است. آشنایی با انتخاب‌های غذایی سالم می‌تواند به فرد کمک کند تغذیه بهتری داشته باشد، اما باید به خاطر داشت که رژیم غذایی جای درمان پزشکی را نمی‌گیرد و افراد مبتلا به سرطان پستان باید توصیه‌های پزشک و متخصص تغذیه خود را در اولویت قرار دهند.

برخی تحقیقات نشان می‌دهند که تغذیه ممکن است در سرطان پستان HER2 مثبت نقش داشته باشد. البته رژیم غذایی تنها یکی از عوامل مرتبط با سرطان پستان است و نمی‌توان ایجاد یا پیشرفت سرطان را فقط به غذایی که فرد می‌خورد نسبت داد. با این حال، بعضی غذاها ممکن است خطر بیماری را بیشتر کنند و برخی دیگر می‌توانند برای سلامت بدن مفید باشند.

وقتی سرطان پستان تشخیص داده می‌شود، پزشکان معمولاً نمونه‌ای از سلول‌های تومور را بررسی می‌کنند. این بررسی به آن‌ها کمک می‌کند نوع سرطان را مشخص کنند و بر اساس آن بهترین روش درمان را انتخاب کنند. یکی از انواع سرطان پستان، HER2 مثبت است.

۲. سرطان پستان HER2 مثبت چیست؟

در سرطان پستان HER2 مثبت، سلول‌های سرطانی مقدار زیادی از پروتئینی به نام HER2 دارند. نام کامل این پروتئین «گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع ۲» است.

این پروتئین روی سطح سلول قرار دارد. وقتی مواد خاصی به نام فاکتورهای رشد به گیرنده HER2 متصل می‌شوند، ممکن است پیام‌هایی به سلول ارسال شود که باعث رشد و تکثیر آن شوند. در سلول‌های سرطانی HER2 مثبت، مقدار زیاد این گیرنده می‌تواند به رشد سریع‌تر سلول‌های سرطانی کمک کند.

در گذشته، سرطان‌های پستان HER2 مثبت معمولاً پیش‌آگهی ضعیف‌تری داشتند. اما امروزه درمان‌های هدفمندی مانند هرسپتین (تراستوزوماب) وجود دارند که گیرنده HER2 را هدف قرار می‌دهند. سرطان پستان HER2 مثبت حدود ۳۰ درصد از موارد سرطان پستان را تشکیل می‌دهد.

سرطان پستان همچنان شایع‌ترین سرطان تشخیص‌داده‌شده در جهان است. در سال ۲۰۲۰ حدود ۲٫۲۶ میلیون مورد جدید سرطان پستان در سراسر دنیا گزارش شد. با وجود افزایش تعداد موارد جدید، خطر مرگ ناشی از سرطان پستان بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۱۷ حدود ۴۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

در ادامه، غذاهایی را بررسی می‌کنیم که ممکن است بهتر باشد مصرف آن‌ها را محدود کنید و همچنین مواد غذایی‌ای را معرفی می‌کنیم که می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی سالم برای افراد مبتلا به سرطان پستان HER2 مثبت باشند.

۳. ارتباط سرطان پستان و رژیم غذایی

سرطان پستان به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود. بعضی از این عوامل، مانند سن، سابقه خانوادگی یا برخی ویژگی‌های ژنتیکی، در کنترل فرد نیستند. اما سبک زندگی و تغذیه نیز می‌توانند در سلامت عمومی و احتمال ابتلا به بیماری نقش داشته باشند.

برخی مواد غذایی ممکن است از راه‌های مختلف روی بدن اثر بگذارند و حتی بر تولید بعضی پروتئین‌ها تأثیر داشته باشند. به همین دلیل، پژوهشگران در حال بررسی این موضوع هستند که آیا رژیم غذایی می‌تواند روی رشد یا پیشرفت سرطان پستان HER2 مثبت تأثیر بگذارد یا خیر.

۴. مواد غذایی که بهتر است محدود شوند.

برخی مواد غذایی و گروه‌های غذایی ممکن است با افزایش خطر سرطان پستان HER2 مثبت ارتباط داشته باشند. این موضوع به این معنی نیست که خوردن یک بار از این غذاها باعث سرطان می‌شود؛ بلکه منظور این است که مصرف زیاد یا مداوم بعضی از آن‌ها ممکن است در طول زمان با افزایش خطر بیماری همراه باشد.

۴.۱. مواد غذایی شیرین و سرشار از قند

خوردن مقدار زیادی قند می‌تواند خطر مشکلات مختلف سلامتی را افزایش دهد. یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که مصرف بیشتر قند با افزایش خطر سرطان پستان و برخی سرطان‌های دیگر ارتباط دارد.

مواد غذایی مانند نان سفید، انواع دسر، آب‌نبات و بستنی معمولاً مقدار زیادی قند یا کربوهیدرات‌های ساده و تصفیه‌شده دارند. بنابراین بهتر است هنگام خرید مواد غذایی، برچسب روی بسته‌بندی را بررسی کنید و به مقدار قند افزوده توجه داشته باشید.

برخی موادی که در فهرست ترکیبات مواد غذایی نشان می‌دهند محصول دارای قندهای ساده است، معمولاً به «ose» ختم می‌شوند. برای مثال:

• فروکتوز (Fructose)
• ساکاروز (Sucrose)
• گلوکز (Glucose)
• دکستروز (Dextrose)
• مالتوز (Maltose)
• لوولوز (Levulose)

۴.۲. الکل

مصرف روزانه یک تا دو نوشیدنی الکلی ممکن است خطر ابتلا به سرطان پستان را حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش دهد.

الکل می‌تواند روی میزان تولید هورمون استروژن و همچنین گیرنده‌های استروژن در بدن تأثیر بگذارد. بعضی تحقیقات نیز نشان داده‌اند که مصرف متوسط الکل با رشد تومورهایی که گیرنده استروژن مثبت دارند، ارتباط دارد.

۴.۳. گوشت قرمز

در مورد ارتباط گوشت قرمز با سرطان پستان، همه تحقیقات به نتیجه یکسانی نرسیده‌اند. برخی مطالعات هیچ ارتباط مشخصی بین مصرف گوشت و افزایش خطر سرطان پستان پیدا نکرده‌اند.

با این حال، یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که مصرف گوشت قرمز ممکن است خطر سرطان پستان را افزایش دهد. در همان مطالعه، مصرف گوشت ماکیان مانند مرغ با کاهش خطر سرطان پستان ارتباط داشت.

بنابراین، درباره گوشت قرمز هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که مصرف آن باعث سرطان پستان می‌شود. با این حال، محدود کردن مصرف گوشت قرمز و داشتن رژیمی متنوع که شامل منابع مختلف پروتئین باشد، می‌تواند انتخاب مناسبی برای یک الگوی غذایی سالم باشد.

۴.۴. چربی‌های اشباع‌

مصرف زیاد چربی‌های اشباع‌شده ممکن است خطر برخی سرطان‌های پستان گیرنده‌مثبت، به‌خصوص سرطان پستان HER2 مثبت، را افزایش دهد. همچنین یک فراتحلیل در سال ۲۰۱۷ نشان داد که چربی‌های اشباع‌شده ممکن است بر روند پیشرفت سرطان پستان نیز تأثیر داشته باشند.

برخی از مواد غذایی که مقدار زیادی چربی اشباع‌شده دارند عبارت‌اند از:

• کره
• گوشت قرمز
• سوسیس و بیکن
• پنیر و لبنیات پرچرب
• نارگیل

۵. مواد غذایی مفید برای سرطان پستان HER2 مثبت

تغذیه مناسب فقط درباره حذف غذاهای خاص نیست. داشتن یک رژیم غذایی متعادل و استفاده بیشتر از مواد غذایی مغذی نیز اهمیت زیادی دارد. برخی مواد غذایی در مطالعات مختلف به دلیل داشتن ترکیبات مفید، برای کاهش خطر سرطان پستان یا کمک به مقابله با برخی فرایندهای مرتبط با بیماری مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

البته مصرف این غذاها به معنی درمان سرطان نیست، بلکه می‌توانند در چارچوب یک رژیم غذایی سالم قرار بگیرند.

۵.۱. اسیدهای چرب امگا ۳

امگا ۳ نوعی چربی غیراشباع است که بدن برای انجام بسیاری از فعالیت‌های طبیعی به آن نیاز دارد. این چربی‌ها می‌توانند به کاهش التهاب و حفظ سلامت قلب کمک کنند.

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که امگا ۳ ممکن است در روند درمان سرطان پستان مفید باشد و همچنین بتواند به کاهش از دست رفتن عضلات که گاهی در اثر شیمی‌درمانی ایجاد می‌شود، کمک کند.

رژیم غذایی مدیترانه‌ای یکی از الگوهای غذایی است که مقدار زیادی مواد غذایی حاوی چربی‌های سالم، از جمله امگا ۳، دارد. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که پیروی از این نوع رژیم غذایی می‌تواند خطر سرطان پستان را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.

برخی منابع غذایی امگا ۳ عبارت‌اند از:

• سالمون
• ماهی تن
• ماهی خال‌مخالی
• قزل‌آلا
• گردو
• بذر کتان
• روغن زیتون

۵.۲. مرکبات

مرکبات مانند پرتقال و گریپ‌فروت سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند. این مواد می‌توانند به سلامت عمومی بدن کمک کنند.

یکی از گروه‌های مهم ترکیبات موجود در مرکبات، فلاونوئیدها هستند. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که این ترکیبات ممکن است به کند شدن رشد سلول‌های سرطان پستان کمک کنند.

در یک مطالعه در سال ۲۰۱۷، دو نوع فلاونوئید به نام‌های نارینژنین (Naringenin) و هسپرتین (Hesperetin) بررسی شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که این ترکیبات ممکن است بتوانند رشد سلول‌های HER2 مثبت را متوقف یا کند کنند.

برخی از مرکبات عبارت‌اند از:

• پرتقال
• گریپ‌فروت
• لیموترش
• لایم

۵.۳. سویا

سال‌ها درباره ارتباط مصرف سویا با سرطان پستان بحث وجود داشت. دلیل اصلی این نگرانی به ترکیبات موجود در سویا مربوط می‌شد که می‌توانند اثراتی شبیه استروژن داشته باشند.

برخی مطالعات قدیمی‌تر احتمال می‌دادند که سویا بتواند خطر سرطان پستان را افزایش دهد. اما تحقیقات جدیدتر چنین ارتباطی را تأیید نکرده‌اند. حتی یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که مصرف بیشتر سویا ممکن است به کاهش خطر سرطان پستان کمک کند.

بنابراین، شواهد جدیدتر نشان می‌دهند که مصرف معمول سویا لزوماً باعث افزایش خطر سرطان پستان نمی‌شود. با این حال، درباره مقدار مناسب مصرف آن در افراد مبتلا به سرطان پستان، به‌ویژه در زمان درمان، بهتر است نظر پزشک یا متخصص تغذیه در نظر گرفته شود.

۵.۴. سبزیجات حاوی فلاون‌ها

فلاون‌ها گروهی از ترکیبات گیاهی هستند که به دلیل اثرات احتمالی آن‌ها بر سلامت مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. برخی از این ترکیبات در گروه ترکیبات گیاهی دارای اثرات شبه‌استروژنی یا فیتواستروژن‌ها نیز مورد توجه قرار می‌گیرند.

تحقیقات نشان داده‌اند که این ترکیبات ممکن است به کند شدن رشد سلول‌های سرطانی HER2 کمک کنند و احتمالاً با کاهش خطر سرطان پستان ارتباط داشته باشند.

برخی سبزیجات و گیاهانی که حاوی این ترکیبات هستند عبارت‌اند از:

• کلم
• کرفس
• پیاز
• گوجه‌فرنگی
• جعفری
• کاهو
• بروکلی
• فلفل دلمه‌ای

۵.۵. زردچوبه

زردچوبه ادویه‌ای شناخته‌شده است که در بسیاری از غذاهای سنتی، به‌ویژه غذاهای هندی، استفاده می‌شود. یکی از مهم‌ترین ترکیبات موجود در زردچوبه کورکومین نام دارد.

کورکومین به دلیل داشتن خواص ضدالتهابی از مدت‌ها قبل مورد توجه پژوهشگران بوده است. همچنین برخی مطالعات، اثرات احتمالی ضدسرطانی آن را بررسی کرده‌اند.

در یک مطالعه آزمایشگاهی در سال ۲۰۱۶ مشخص شد که کورکومین ممکن است بتواند رشد سلول‌های سرطانی را متوقف کند و باعث مرگ این سلول‌ها شود. مسیرهایی که این اثرات از طریق آن‌ها ایجاد می‌شوند، با گیرنده‌های هورمونی و گیرنده HER2 ارتباط دارند.

البته باید توجه داشت که مشاهده چنین نتایجی در مطالعات آزمایشگاهی به این معنا نیست که خوردن زردچوبه یا مصرف کورکومین می‌تواند سرطان را در انسان درمان کند. برای اثبات چنین اثری به مطالعات بالینی کافی روی انسان نیاز است.

۶. جمع‌بندی

رژیم غذایی یکی از عوامل مؤثر بر سلامت بدن است و ممکن است با خطر ابتلا یا روند پیشرفت سرطان پستان نیز ارتباط داشته باشد. برخی مواد غذایی مانند خوراکی‌های بسیار شیرین، الکل و غذاهای سرشار از چربی‌های اشباع‌شده ممکن است در صورت مصرف زیاد با افزایش خطر سرطان پستان همراه باشند و درباره گوشت قرمز نیز شواهد پژوهشی یکسان نیست. در مقابل، مواد غذایی حاوی امگا ۳، مرکبات، سبزیجات، سویا و ترکیبات موجود در زردچوبه به دلیل داشتن مواد مغذی و ترکیبات فعال زیستی مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این حال، نباید هیچ‌کدام از این مواد غذایی را به‌عنوان درمان سرطان در نظر گرفت. مهم‌ترین نکته این است که یک الگوی غذایی متعادل و متنوع را در کنار درمان استاندارد پزشکی دنبال کنیم و برای ایجاد تغییرات جدی در رژیم غذایی، از پزشک یا متخصص تغذیه کمک بگیریم.