۱. مقدمه

وقتی صحبت از سرطان می‌شود، بسیاری از ما فکر می‌کنیم ابتلا به این بیماری کاملاً به شانس یا عوامل ژنتیکی بستگی دارد. اما واقعیت این است که بعضی از رفتارهای روزمره ما نیز می‌توانند روی خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها اثر بگذارند. سیگار کشیدن، اضافه‌وزن، کم‌تحرکی و عادات غذایی نامناسب از جمله عواملی هستند که می‌توانیم تا حد زیادی آن‌ها را تغییر دهیم. بنابراین، داشتن یک سبک زندگی سالم به این معنا نیست که احتمال سرطان را به صفر می‌رسانیم، اما می‌تواند به کاهش خطر آن و حفظ سلامت بدن کمک کند.

۲. سیگار کشیدن و خطر سرطان

تقریباً هر روز در رسانه‌ها درباره یک خوراکی جدید می‌شنویم که آن را «ابرغذا» می‌نامند و ادعا می‌شود می‌تواند جلوی سرطان را بگیرد. از طرف دیگر، مرتب به ما توصیه می‌شود بیشتر ورزش کنیم. اما سؤال اینجاست: این توصیه‌ها تا چه اندازه درست هستند و سبک زندگی ما واقعاً چقدر می‌تواند روی خطر ابتلا به سرطان اثر بگذارد؟

در میان همه این عوامل، سیگار کشیدن یکی از مهم‌ترین عوامل خطر سرطان است. سیگار به‌تنهایی مسئول حدود ۹۰ درصد موارد سرطان ریه است. بنابراین، اگر سیگار می‌کشید، ترک کردن آن یکی از مهم‌ترین کارهایی است که می‌توانید برای کاهش خطر ابتلا به سرطان انجام دهید. اگر هم سیگار نمی‌کشید، بهترین کار این است که هرگز شروع نکنید.

اما ماجرا فقط به سیگار مربوط نمی‌شود. داشتن یک رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم و وزن مناسب نیز می‌تواند در کاهش خطر سرطان نقش داشته باشد. بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در این مقاله، حدود یک‌سوم شایع‌ترین سرطان‌ها در بریتانیا ممکن است با داشتن سبک زندگی سالم قابل پیشگیری باشند. این میزان حدود ۸۰ هزار مورد سرطان در سال در بریتانیا است. بنابراین، کاملاً مشخص است که بین سبک زندگی و احتمال ابتلا به سرطان ارتباط وجود دارد.

۳. اضافه‌وزن، چاقی و سرطان

وزن بدن هم یکی دیگر از عواملی است که نباید آن را نادیده گرفت. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اضافه‌وزن و چاقی با افزایش خطر ابتلا به ۱۱ نوع مختلف سرطان ارتباط دارند. سرطان روده و سرطان پستان از جمله این موارد هستند. برای مثال، در انگلستان طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶، حدود ۶۲ درصد بزرگسالان اضافه‌وزن داشتند یا با چاقی زندگی می‌کردند.

اما چرا چربی اضافی بدن می‌تواند خطر سرطان را بیشتر کند؟

سلول‌های چربی فقط محلی برای ذخیره انرژی نیستند؛ این سلول‌ها می‌توانند روی فعالیت‌های مختلف بدن و میزان هورمون‌ها نیز اثر بگذارند. برای مثال، افزایش چربی بدن می‌تواند تولید بعضی هورمون‌های رشد را بیشتر کند. این هورمون‌ها ممکن است به رشد سلول‌های سرطانی کمک کنند.

چربی بدن همچنین می‌تواند باعث افزایش تولید هورمون‌هایی مانند استروژن شود. افزایش استروژن می‌تواند احتمال ابتلا به سرطان پستان و سرطان رحم را بیشتر کند و در رشد این سرطان‌ها نیز نقش داشته باشد.

از طرف دیگر، داشتن چربی اضافی در بدن ممکن است باعث ایجاد یا افزایش التهاب در بدن شود. التهاب طولانی‌مدت نیز می‌تواند خطر ابتلا به بعضی سرطان‌ها را افزایش دهد.

به همین دلیل، بهتر است تلاش کنیم وزن خود را در محدوده سالم نگه داریم. رسیدن به وزن مناسب و حفظ آن می‌تواند یکی از اقدامات مفید برای کاهش خطر ابتلا به سرطان باشد. البته هدف، داشتن یک بدن کاملاً لاغر نیست؛ وزن سالم و متناسب با شرایط فردی اهمیت دارد.

۴. فعالیت بدنی و پیشگیری از سرطان

یکی دیگر از کارهایی که می‌توانیم برای کاهش خطر سرطان انجام دهیم، فعالیت بدنی منظم است. شواهد علمی نشان می‌دهند که فعالیت بدنی می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ، سرطان پستان و سرطان رحم را کاهش دهد.

صندوق جهانی تحقیقات سرطان (World Cancer Research Fund)، که پژوهش‌های علمی مربوط به ارتباط سبک زندگی و سرطان را از سراسر جهان بررسی می‌کند، گزارش کرده است که اگر هر روز حدود ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی داشته باشیم و این کار را دست‌کم پنج روز در هفته انجام دهیم، می‌توان از بخشی از موارد این سرطان‌ها پیشگیری کرد.

بر اساس اطلاعات این گزارش، چنین میزان فعالیتی می‌تواند از حدود:

• یک مورد از هر هشت مورد سرطان روده بزرگ و سرطان پستان
• و یک مورد از هر ده مورد سرطان رحم

در بریتانیا جلوگیری کند.

نکته مهم این است که فعالیت بدنی الزاماً به معنی رفتن به باشگاه و انجام تمرین‌های سخت نیست. پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، فعالیت‌های روزمره و سایر حرکت‌های بدنی نیز می‌توانند بخشی از فعالیت فیزیکی روزانه ما باشند.

ورزش همچنین فواید دیگری برای بدن دارد. فعالیت بدنی می‌تواند به تنظیم هورمون‌ها، کاهش مقاومت به انسولین و حفظ وزن سالم کمک کند.

پس شاید بد نباشد همین امروز کفش‌های ورزشی‌مان را از کمد بیرون بیاوریم و کمی در پارک، خیابان یا باشگاه قدم بزنیم و حرکت کنیم!

۵. رژیم غذایی و خطر ابتلا به سرطان

در کنار سیگار، وزن و فعالیت بدنی، غذاهایی که می‌خوریم نیز می‌توانند روی خطر ابتلا به سرطان اثر داشته باشند.

شواهد علمی نشان می‌دهند که داشتن یک رژیم غذایی سالم و متنوع، به‌خصوص رژیمی که فیبر، میوه و سبزیجات زیادی داشته باشد، می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به سرطان کمک کند.

فیبر را می‌توان از مواد غذایی مختلفی مانند غلات کامل، حبوبات، میوه‌ها و سبزیجات دریافت کرد. بنابراین، قرار دادن انواع مختلف مواد غذایی گیاهی در برنامه روزانه می‌تواند انتخاب مناسبی برای سلامت عمومی بدن باشد.

در مقابل، بعضی مواد غذایی بهتر است کمتر مصرف شوند. شواهد نشان می‌دهند که مصرف گوشت‌های فرآوری‌شده و گوشت قرمز می‌تواند با افزایش خطر بعضی سرطان‌ها ارتباط داشته باشد. همچنین غذاهایی که برای نگهداری طولانی‌تر با نمک حفظ یا فرآوری می‌شوند، ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند.

بنابراین، منظور از تغذیه سالم این نیست که یک ماده غذایی خاص را به‌عنوان «ضدسرطان» مصرف کنیم. مهم‌تر از آن، داشتن یک الگوی غذایی سالم و متعادل در طولانی‌مدت است.

۶. جمع‌بندی

در مجموع، شواهد علمی نشان می‌دهند که بین سبک زندگی و خطر ابتلا به برخی انواع سرطان ارتباط وجود دارد. البته هیچ روش ساده‌ای وجود ندارد که بتواند خطر سرطان را کاملاً از بین ببرد، اما بسیاری از انتخاب‌های روزمره ما قابل تغییر هستند. ترک سیگار یا دوری از آن، حفظ وزن سالم، داشتن فعالیت بدنی منظم و انتخاب یک رژیم غذایی متعادل می‌توانند به کاهش خطر ابتلا به بعضی سرطان‌ها کمک کنند. مصرف بیشتر میوه، سبزیجات و غذاهای سرشار از فیبر، در کنار محدود کردن گوشت‌های فرآوری‌شده، گوشت قرمز و غذاهای پرنمک، می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد. در نهایت، لازم نیست برای سالم‌تر زندگی کردن همه چیز را یک‌باره تغییر دهیم؛ حتی ایجاد تغییرات کوچک اما مداوم در عادت‌های روزانه می‌تواند گامی مهم برای مراقبت از سلامت و کاهش خطر سرطان باشد.