۱. مقدمه

سرطان پستان یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در میان زنان است، هرچند هر فردی ممکن است به آن مبتلا شود. در زمان درمان سرطان پستان، داشتن تغذیه مناسب می‌تواند به بدن کمک کند انرژی و توان خود را حفظ کند و مواد مغذی مورد نیازش را دریافت کند. بااین‌حال، مصرف بیشتر ویتامین‌ها و مکمل‌ها لزوماً به معنی بهتر شدن روند درمان نیست. بعضی مکمل‌ها ممکن است با داروهای ضدسرطان تداخل داشته باشند یا در شرایط خاص عوارض نامطلوبی ایجاد کنند. به همین دلیل، اگر به سرطان پستان مبتلا هستید، بهتر است قبل از مصرف هر ویتامین یا مکملی با پزشک یا متخصص سرطان پستان مشورت کنید.

۲. ویتامین‌های ضروری برای بیماران مبتلا به سرطان پستان

۲.۱. ویتامین D

ویتامین D یکی از مواد مهم برای حفظ سلامت استخوان‌ها و کمک به عملکرد سیستم ایمنی بدن است. این ویتامین به بدن کمک می‌کند کلسیم را بهتر جذب کند. کلسیم هم برای قوی و سالم ماندن استخوان‌ها و دندان‌ها ضروری است.

پزشک ممکن است برای بعضی از بیماران مبتلا به سرطان پستان مصرف مکمل ویتامین D را توصیه کند. دلیل این موضوع آن است که بعضی از درمان‌های سرطان پستان می‌توانند باعث کاهش تراکم استخوان شوند و خطر پوکی استخوان را افزایش دهند.

برخی مطالعات روی حیوانات نیز نشان داده‌اند که داشتن سطح مناسب ویتامین D و کلسیم ممکن است احتمال گسترش سرطان پستان به قسمت‌های دیگر بدن، از جمله استخوان‌ها، را کاهش دهد. یک مطالعه که در سال ۲۰۱۶ انجام شد، نشان داد کمبود ویتامین D ممکن است با افزایش خطر گسترش سرطان پستان یا متاستاز آن ارتباط داشته باشد.

ویتامین D فقط برای استخوان‌ها مهم نیست. این ویتامین در سلامت روان نیز نقش دارد و ممکن است در بعضی افراد مبتلا به سرطان به کاهش علائم اضطراب یا افسردگی کمک کند.

۲.۲. ویتامین C

ویتامین C یکی از ویتامین‌هایی است که بدن باید آن را از رژیم غذایی دریافت کند. این ویتامین همچنین یک آنتی‌اکسیدان است. آنتی‌اکسیدان‌ها موادی هستند که به محافظت از سلول‌های بدن در برابر آسیب ناشی از ذراتی به نام «رادیکال‌های آزاد» کمک می‌کنند.

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که ویتامین C ممکن است بتواند به‌عنوان یک درمان حمایتی در کنار درمان سرطان پستان مورد استفاده قرار گیرد. در یک مرور پژوهشی که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، مشخص شد ویتامین C با دوز بالا و به شکل تزریق داخل‌وریدی (IV) ممکن است اثرات ضدالتهابی و ضدسرطانی قابل‌توجهی داشته باشد و با بعضی از درمان‌ها و برخی داروهای شیمی‌درمانی تداخل ایجاد نکند.

اما همه تحقیقات چنین نتیجه‌ای نداشته‌اند. بعضی پژوهش‌ها درباره مصرف ویتامین C در دوران درمان سرطان پستان، به‌خصوص هنگام شیمی‌درمانی، احتیاط را توصیه می‌کنند. نتایج یک مطالعه بالینی بزرگ در سال ۲۰۱۹ نشان داد افرادی که قبل و بعد از شیمی‌درمانی ویتامین‌های A، C و E مصرف کرده بودند، بیشتر با برگشت سرطان روبه‌رو شدند. پژوهشگران احتمال دادند که آنتی‌اکسیدان‌ها ممکن است روند ترمیم سلول‌ها را افزایش دهند؛ حتی اگر این سلول‌ها سرطانی باشند.

نحوه دریافت ویتامین C نیز ممکن است اهمیت داشته باشد. یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۲۰ نشان داد ویتامین C موجود در مواد غذایی، اما نه ویتامین C موجود در مکمل‌ها، با کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان و کاهش مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری ارتباط داشته است.

۲.۳. ویتامین‌های گروه B

ویتامین‌های گروه B شامل هشت نوع ویتامین مختلف هستند. هرکدام از آن‌ها وظیفه خاصی دارند، اما همه این ویتامین‌ها در کنار هم به عملکرد درست اعصاب، حفظ سطح انرژی و فعالیت طبیعی سلول‌ها کمک می‌کنند.

تأثیر ویتامین‌های گروه B در دوران درمان سرطان برای انواع مختلف سرطان یکسان نیست. در مورد سرطان پستان، نتایج یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۳ نشان داد که بعضی از ویتامین‌های گروه B، مانند B6، B9 و B12، ممکن است اثرات محافظتی داشته باشند.

همچنین ممکن است بعضی از این ویتامین‌ها به کاهش درد و مشکلات عصبی ناشی از شیمی‌درمانی کمک کنند. بااین‌حال، درباره ویتامین B12 باید احتیاط بیشتری داشت. در پژوهشی که در سال ۲۰۱۹ انجام شد، مصرف مکمل B12 با افزایش میزان برگشت سرطان پستان و افزایش مرگ‌ومیر در افرادی که تحت شیمی‌درمانی بودند، ارتباط داشت.

۳. مواد معدنی و اهمیت آن‌ها در سرطان پستان

مواد معدنی هم مانند ویتامین‌ها جزو ریزمغذی‌های مورد نیاز بدن هستند. تفاوت اصلی این است که ویتامین‌ها ترکیبات آلی هستند، اما مواد معدنی ترکیبات غیرآلی محسوب می‌شوند. مواد معدنی به‌طور طبیعی در زمین وجود دارند و بدن برای انجام بسیاری از فعالیت‌های طبیعی خود به مقدار مشخصی از آن‌ها نیاز دارد.

۳.۱. کلسیم

کلسیم در کنار ویتامین D می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت استخوان‌ها در دوران درمان سرطان پستان داشته باشد. بدن برای انجام کارهای مختلفی به کلسیم نیاز دارد؛ از جمله انقباض عضلات، انتقال پیام‌های عصبی، تنظیم فشار خون و لخته شدن خون.

بعضی مطالعات اولیه روی انسان و حیوانات نشان داده‌اند که کلسیم ممکن است بتواند خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد. بااین‌حال، هنوز به تحقیقات بیشتری روی انسان نیاز است تا مشخص شود آیا کلسیم واقعاً اثر محافظتی در برابر سرطان پستان دارد یا خیر. در حال حاضر، شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد مصرف کلسیم می‌تواند از ابتلا به سرطان پستان جلوگیری کند.

۳.۲. سلنیوم

سلنیوم یک ماده معدنی کم‌مقدار یا «عنصر کمیاب» است. یعنی بدن برای عملکرد طبیعی خود فقط به مقدار بسیار کمی از آن نیاز دارد. سلنیوم خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و به عملکرد سیستم ایمنی کمک می‌کند. این ماده همچنین در سوخت‌وساز هورمون‌های تیروئید و بعضی فرایندهای ترمیم سلولی نقش دارد.

یک مطالعه در سال ۲۰۲۱، میزان بقای ۱۰ ساله افراد مبتلا به سرطان پستان را بررسی کرد. نتیجه این مطالعه نشان داد افرادی که سطح سلنیوم بالاتری در بدن داشتند، میزان بقای بهتری داشتند. بااین‌حال، این نتیجه به‌تنهایی برای توصیه مصرف مکمل سلنیوم کافی نیست. نویسندگان این پژوهش تأکید کردند که برای مشخص شدن اثر واقعی مکمل سلنیوم بر نتیجه درمان سرطان پستان، به تحقیقات بیشتری نیاز است.

۳.۳. روی

روی نیز یکی از مواد معدنی کم‌مقدار مورد نیاز بدن است. این ماده در عملکرد درست بسیاری از آنزیم‌ها نقش دارد و به بدن کمک می‌کند واکنش‌های مختلفی را که در فرایندهایی مانند هضم غذا، سوخت‌وساز و عملکرد اعصاب اتفاق می‌افتند، تنظیم کند.

روی همچنین به عملکرد سیستم ایمنی و ترمیم زخم‌ها کمک می‌کند. علاوه بر این، خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و در حفظ تعادل هورمونی بدن نیز نقش دارد.

در زمینه سرطان پستان، دانشمندان در حال بررسی مسیرهای مربوط به روی هستند تا ببینند آیا می‌توان از آن‌ها به‌عنوان هدفی برای درمان‌های جدید استفاده کرد یا خیر. بر اساس یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۳، به‌هم‌خوردن تعادل سطح روی در بدن ممکن است در رشد تومور نقش داشته باشد. اما این موضوع به این معنی نیست که مصرف مکمل روی می‌تواند رشد سرطان را متوقف کند یا بر روند بیماری اثر مثبت داشته باشد. برای اینکه مشخص شود روی چه نقشی در پیشرفت سرطان پستان یا درمان آن دارد، هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است.

۴. اسیدهای چرب امگا ۳ و سرطان پستان

اسیدهای چرب امگا ۳ نوعی چربی هستند که بدن برای انجام بسیاری از فعالیت‌های خود به آن‌ها نیاز دارد. این مواد به عملکرد سیستم ایمنی کمک می‌کنند و می‌توانند التهاب را کاهش دهند. به همین دلیل، ممکن است بتوانند در کنار درمان سرطان از بدن حمایت کنند.

برخی تحقیقات در سال ۲۰۲۳ نشان داده‌اند که دو نوع خاص از اسیدهای چرب امگا ۳، یعنی اسید ایکوزاپنتانوئیک (EPA) و اسید دوکوزاهگزانوئیک (DHA)، ممکن است به کاهش بعضی از عوارض شیمی‌درمانی کمک کنند و حتی با بهبود میزان بقای کلی افراد مبتلا به سرطان پستان ارتباط داشته باشند.

امگا ۳ را می‌توان از مواد غذایی مختلفی مانند ماهی، گردو، سویا و دانه کتان دریافت کرد. این ماده همچنین به شکل مکمل‌های غذایی در دسترس است. مقدار مناسب مصرف امگا ۳ به عواملی مانند سن و جنسیت بستگی دارد، اما معمولاً میزان مصرف توصیه‌شده کمتر از ۱٫۴ گرم در روز است. مصرف بیشتر از ۳ گرم در روز می‌تواند احتمال بروز عوارض یا واکنش‌های نامطلوب را افزایش دهد.

از طرف دیگر، در یک مطالعه بالینی بزرگ در سال ۲۰۱۹، مصرف مکمل‌های امگا ۳ در دوران شیمی‌درمانی با افزایش خطر برگشت سرطان و افزایش مرگ‌ومیر ارتباط داشت. بنابراین، حتی درباره مکملی مانند امگا ۳ که معمولاً به‌عنوان ماده‌ای مفید برای سلامت شناخته می‌شود، مصرف خودسرانه در دوران درمان سرطان توصیه نمی‌شود.

۵. ملاحظات ایمنی در مصرف ویتامین‌ها و مکمل‌ها

اگر به سرطان پستان مبتلا شده‌اید، درباره تمام مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید با پزشک یا متخصص سرطان پستان صحبت کنید. این موضوع فقط شامل مکمل‌هایی نیست که در حال حاضر مصرف می‌کنید؛ بلکه ویتامین‌ها و مکمل‌هایی را که قصد دارید در آینده شروع کنید نیز شامل می‌شود.

تحقیقات درباره مصرف ویتامین‌ها و مکمل‌ها در دوران سرطان پستان هنوز نتایج کاملاً یکسانی ندارند. به همین دلیل، دستورالعمل‌های فعلی انجمن سرطان آمریکا (ACS) و مؤسسه ملی سرطان (NCI) توصیه می‌کنند که در زمان درمان سرطان پستان، در مصرف این محصولات احتیاط شود.

بعضی ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی ممکن است روی عملکرد داروهای سرطان تأثیر بگذارند و باعث شوند درمان به شکل مورد انتظار عمل نکند. از طرف دیگر، مصرف مقدار بیش از حد بعضی مکمل‌ها می‌تواند عوارض جانبی جدی ایجاد کند.

برای کاهش این خطرها، بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند تا حد امکان مواد مغذی مورد نیاز بدن از طریق مواد غذایی سالم دریافت شوند، نه از طریق مصرف خودسرانه مکمل‌های تجاری. البته اگر فردی دچار کمبود یک ماده مغذی باشد یا پزشک به دلیل شرایط درمانی خاص مصرف مکملی را ضروری بداند، ممکن است استفاده از مکمل مناسب و با دوز مشخص توصیه شود.

۶. جمع‌بندی

تغذیه مناسب می‌تواند به بدن کمک کند در دوران درمان سرطان پستان انرژی و توان بیشتری داشته باشد، اما این موضوع به معنی مصرف تعداد زیادی ویتامین و مکمل نیست. برخی ویتامین‌ها، مواد معدنی و سایر ریزمغذی‌ها ممکن است فوایدی برای سلامت بدن یا روند درمان داشته باشند، اما درباره بعضی مکمل‌ها نیز نگرانی‌هایی وجود دارد و ممکن است در شرایط خاص روی نتیجه درمان اثر منفی بگذارند.

بنابراین، نباید صرفاً به دلیل اینکه یک ویتامین یا مکمل «طبیعی» یا «مفید» شناخته می‌شود، آن را در دوران درمان سرطان به‌صورت خودسرانه مصرف کرد. پیش از شروع هر مکمل غذایی، درباره فواید، خطرات، مقدار مصرف و احتمال تداخل آن با داروهای سرطان با پزشک یا متخصص سرطان پستان صحبت کنید. در حالت کلی، دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن از غذاهای سالم و متنوع باید در اولویت باشد.