۱. مقدمه

الکل فقط می‌تواند باعث مستی یا خماری شود؛ مصرف آن با سلامت بلندمدت بدن هم ارتباط دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که نوشیدن الکل می‌تواند خطر ابتلا به چند نوع سرطان را افزایش دهد و این خطر فقط مربوط به افرادی نیست که مقدار بسیار زیادی الکل مصرف می‌کنند. حتی مصرف کمتر نیز ممکن است با افزایش خطر همراه باشد. مقدار الکل مصرفی، تعداد دفعات نوشیدن و میزان واقعی الکل موجود در نوشیدنی، همگی در میزان این خطر نقش دارند. در این مقاله توضیح می‌دهیم که الکل چگونه می‌تواند خطر سرطان را افزایش دهد، کاهش مصرف چه فایده‌ای دارد و برای کمتر نوشیدن چه کارهای ساده‌ای می‌توان انجام داد.

۲. الکل و سرطان؛ مسئله تا چه اندازه جدی است؟

از سال ۱۹۸۸ می‌دانیم که الکل می‌تواند باعث سرطان شود. در آن سال، آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (International Agency for Research on Cancer) الکل را در گروه ۱ مواد سرطان‌زا قرار داد.

گروه ۱ یعنی شواهد علمی قوی و قابل‌اعتمادی وجود دارد که نشان می‌دهد یک ماده می‌تواند در انسان باعث سرطان شود.

مصرف الکل می‌تواند خطر ابتلا به ۷ نوع سرطان را افزایش دهد، از جمله:

• سرطان دهان
• سرطان قسمت بالایی گلو یا حلق
• سرطان حنجره
• سرطان مری
• سرطان روده
• سرطان کبد
• سرطان پستان

بر اساس یک مطالعه انجام‌شده در سال ۲۰۱۱، حدود ۴ درصد از موارد سرطان در بریتانیا با مصرف الکل ارتباط داشته است.

۳. الکل چگونه باعث سرطان می‌شود؟

دانشمندان هنوز در حال بررسی این موضوع هستند که الکل دقیقاً چگونه باعث ایجاد سرطان می‌شود. چند توضیح علمی برای این موضوع وجود دارد، اما هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است.

یکی از مهم‌ترین مواردی که شواهد زیادی درباره آن وجود دارد، ماده‌ای به نام استالدهید (Acetaldehyde) است.

وقتی الکل وارد بدن می‌شود، آنزیم‌های موجود در کبد آن را به استالدهید تبدیل می‌کنند. استالدهید ماده‌ای مضر است و می‌تواند به DNA سلول‌ها آسیب بزند. DNA را می‌توان مانند دستورالعملی در نظر گرفت که به سلول‌ها می‌گوید چگونه کار کنند. وقتی این دستورالعمل آسیب ببیند، احتمال ایجاد تغییرات غیرطبیعی و در نهایت سرطان افزایش پیدا می‌کند.

این موضوع در یک مطالعه جدید که در کمبریج انجام شده بود نیز دیده شد. پژوهشگران موش‌هایی را بررسی کردند که آنزیم لازم برای تجزیه ماده مضر استالدهید را نداشتند. در این موش‌ها، مصرف الکل باعث آسیب به DNA شد.

البته استالدهید تنها دلیل احتمالی نیست. الکل ممکن است از راه‌های دیگری نیز خطر سرطان را افزایش دهد:

• ممکن است مقدار بعضی هورمون‌ها، مانند استروژن، را افزایش دهد. افزایش برخی هورمون‌ها می‌تواند با ایجاد سرطان ارتباط داشته باشد.
• می‌تواند به سلول‌های کبد آسیب بزند. آسیب طولانی‌مدت به کبد ممکن است باعث سیروز کبدی و سپس سرطان شود.
• ممکن است باعث شود بدن مواد سرطان‌زای دیگری را راحت‌تر جذب کند؛ برای مثال برخی مواد موجود در دود تنباکو.
• می‌تواند باعث تولید موادی به نام گونه‌های فعال اکسیژن شود که به DNA سلول‌ها آسیب می‌زنند.

۴. خطر مصرف الکل چقدر است؟

طبق اطلاعات مطرح‌شده در مقاله، ۵۸ درصد بزرگسالان در بریتانیای کبیر حداقل هفته‌ای یک بار الکل مصرف می‌کنند. همچنین ۵۴ درصد آنها دست‌کم یک بار در هفته بیشتر از مقدار روزانه توصیه‌شده الکل مصرف می‌کنند.

اما نکته مهم این است که هرچه الکل بیشتری بنوشید، خطر ابتلا به سرطان نیز بیشتر می‌شود.

این موضوع درباره انواع نوشیدنی‌های الکلی صدق می‌کند. یعنی تفاوت چندانی ندارد که الکل را به شکل آبجو، شراب یا نوشیدنی تقطیری مصرف کنید؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، مقدار واقعی الکلی است که وارد بدن می‌کنید.

در یک مطالعه مشخص شد حتی افرادی که نسبتاً کم الکل مصرف می‌کردند و بیشتر از یک نوشیدنی در روز نمی‌نوشیدند، حدود ۲۰ درصد بیشتر در معرض خطر قرار داشتند.

اگر در حال حاضر زیاد الکل می‌نوشید، باز هم برای کاهش مصرف دیر نشده است. کم کردن مصرف از همین امروز می‌تواند به کاهش خطر مشکلات سلامتی در سال‌های آینده کمک کند.

۵. مزایای کاهش مصرف الکل چیست؟

ممکن است بعضی افراد به دلیل مطالبی که در گذشته درباره فواید الکل برای قلب منتشر شده بود، نگران کاهش مصرف خود باشند.

اما شواهد جدید نشان می‌دهند که فواید احتمالی الکل برای سلامت قلب کمتر از چیزی است که قبلاً تصور می‌شد. بر اساس اطلاعات این مقاله، این فواید فقط در زنان بالای ۵۵ سال دیده می‌شود و حتی در این گروه نیز بیشترین کاهش خطر مربوط به زنانی است که ۵ واحد الکل یا کمتر در هفته مصرف می‌کنند.

بنابراین، کاهش مصرف الکل می‌تواند فواید مختلفی برای سلامت داشته باشد. کاهش مصرف الکل می‌تواند خطر موارد زیر را کاهش دهد:

• سرطان
• بیماری قلبی
• سکته مغزی
• بیماری‌های کبدی
• پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده
• پوکی استخوان

کمتر نوشیدن همچنین ممکن است باعث شود:

• پول کمتری برای الکل خرج کنید.
• خواب بهتری داشته باشید.
• حال روحی و خلق‌وخویتان بهتر شود.
• پوست سالم‌تری داشته باشید. الکل می‌تواند باعث کم‌آبی پوست شود و مواد مغذی مهم مورد نیاز پوست را نیز کاهش دهد.

کاهش یا قطع مصرف الکل ممکن است به کاهش وزن هم کمک کند. بسیاری از نوشیدنی‌های الکلی کالری زیادی دارند، اما ارزش غذایی زیادی ندارند. به این نوع کالری‌ها معمولاً «کالری خالی» گفته می‌شود.

۶. مقدار کالری موجود در نوشیدنی‌های الکلی

ممکن است خیلی‌ها ندانند که نوشیدنی‌های الکلی چقدر کالری دارند. برای مثال:

• یک پینت آبجو یا لاگر: حدود ۱۷۰ کالری دارد؛ تقریباً برابر با ۳ کلوچه شکلاتی.
• یک لیوان متوسط شراب: حدود ۱۲۴ کالری دارد؛ تقریباً برابر با یک بسته کوچک چیپس.

یک بطری شراب می‌تواند حدود ۵۳۰ کالری اضافی داشته باشد. در مقاله، این مقدار با کالری موجود در یک بیگ‌مک مک‌دونالدز مقایسه شده است.

بنابراین حتی اگر فقط گاهی الکل بنوشید، این کالری‌های اضافی می‌توانند به‌مرور باعث افزایش وزن شوند.

البته مشکل فقط کالری خود نوشیدنی نیست. بعد از نوشیدن الکل، ممکن است اشتهای شما هم بیشتر شود. برای مثال، ممکن است بعد از یک شب نوشیدن، در مسیر برگشت به خانه سراغ غذاهای چرب و سرخ‌شده بروید و کالری بیشتری دریافت کنید.

۷. چگونه خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهیم؟

اگر هدف شما پیشگیری از سرطان است، توصیه می‌شود الکل مصرف نکنید.

اگر الکل مصرف می‌کنید، برای کاهش خطر بهتر است مصرف خود را در محدوده توصیه‌های دولت نگه دارید و به‌طور منظم بیش از ۱۴ واحد در هفته مصرف نکنید.

اگر به‌طور مرتب الکل می‌نوشید، بهتر است مصرف خود را در طول حداقل سه روز از هفته پخش کنید و اگر می‌توانید، چند روز از هر هفته را کاملاً بدون الکل بگذرانید.

۸. واحد الکل چیست؟

در دستورالعمل‌های مربوط به مصرف الکل، معمولاً به جای اینکه فقط بگویند «چند نوشیدنی»، از اصطلاح واحد الکل استفاده می‌شود. این موضوع ممکن است کمی گیج‌کننده باشد؛ چون نوشیدنی‌های مختلف مقدار متفاوتی الکل دارند. بنابراین ممکن است یک لیوان از یک نوع نوشیدنی، با یک لیوان از نوشیدنی دیگر مقدار یکسانی الکل نداشته باشد.

به‌طور کلی:

• ۱ واحد الکل = ۸ گرم الکل
• ۱ نوشیدنی = ۱۰ تا ۱۵ گرم الکل

برای درک بهتر، نمونه‌های زیر می‌توانند نشان دهند یک نوشیدنی تقریباً چه مقدار است:

• نصف پینت آبجو، لاگر یا سیدر معمولی: با حدود ۳ تا ۵ درصد الکل حجمی (ABV)
• یک لیوان کوچک شراب ۱۲۵ میلی‌لیتری: با حدود ۱۲ تا ۱۳ درصد الکل حجمی (ABV)
• یک پیمانه ۲۵ میلی‌لیتری از نوشیدنی‌های تقطیری: مانند ودکا یا ویسکی، با حدود ۴۰ درصد الکل حجمی (ABV)

ABV مخفف Alcohol by Volume است و به درصد حجمی الکل موجود در نوشیدنی اشاره دارد.

نکته: عبارت مربوط به تعریف ABV در متن اصلی دقیق نیست. ABV در اصل به درصد حجمی الکل اشاره دارد، نه تعداد واحدهای الکل در هر لیتر. بنابراین در این بازنویسی، تعریف درست و رایج آن ارائه شده است.

۹. جمع‌بندی

الکل می‌تواند خطر ابتلا به چند نوع سرطان را افزایش دهد و این خطر فقط مربوط به افرادی نیست که مقدار بسیار زیادی الکل مصرف می‌کنند. به‌طور کلی، هرچه مقدار مصرف بیشتر باشد، خطر نیز بیشتر می‌شود. یکی از مهم‌ترین دلایل این موضوع، تبدیل الکل به استالدهید در بدن و آسیب این ماده به DNA سلول‌هاست. الکل همچنین ممکن است از راه‌های دیگری مانند تغییر سطح هورمون‌ها، آسیب به کبد و تولید مواد آسیب‌رسان به DNA، احتمال ابتلا به سرطان را افزایش دهد. کاهش مصرف الکل علاوه بر کمک به کاهش خطر سرطان، می‌تواند برای قلب، کبد، وزن، خواب، خلق‌وخو و سلامت پوست نیز مفید باشد. اگرچه بهترین راه برای کاهش خطر سرطان، مصرف نکردن الکل است، افرادی که الکل مصرف می‌کنند می‌توانند با کمتر نوشیدن، داشتن چند روز بدون الکل در هفته، انتخاب اندازه‌های کوچک‌تر و نوشیدن آب در کنار الکل، مصرف خود را کاهش دهند و خطرات ناشی از آن را کمتر کنند.