۱. مقدمه

سرطان روده بزرگ یکی از بیماری‌هایی است که در سال‌های اخیر توجه زیادی را در حوزه سلامت به خود جلب کرده است. اگرچه برخی عوامل مانند ژنتیک و سابقه خانوادگی قابل تغییر نیستند، اما بسیاری از عوامل مرتبط با سبک زندگی می‌توانند روی احتمال ابتلا به این بیماری تأثیر بگذارند. یکی از مهم‌ترین این عوامل، تغذیه است. امروزه بسیاری از پژوهشگران بررسی می‌کنند که آیا افزایش مصرف غذاهای گیاهی و کاهش مصرف محصولات حیوانی می‌تواند به سلامت روده و کاهش خطر سرطان کمک کند یا خیر. رژیم گیاهخواری به دلیل تأکید بر مصرف مواد غذایی گیاهی و حذف کامل محصولات حیوانی، یکی از رژیم‌هایی است که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله، بررسی می‌کنیم که شواهد علمی درباره تأثیر رژیم گیاهخواری بر سرطان روده بزرگ چه می‌گویند و آیا این رژیم می‌تواند راهی برای پیشگیری یا کمک به کنترل این بیماری باشد.

۲. رژیم غذایی گیاهخواری چیست؟

رژیم گیاهخواری یکی از انواع رژیم‌های گیاه‌پایه است که در آن تمام مواد غذایی حیوانی از برنامه غذایی حذف می‌شوند. افرادی که رژیم گیاهخواری دارند، معمولاً مواد غذایی زیر را مصرف نمی‌کنند: گوشت قرمز، گوشت سفید، ماهی و غذاهای دریایی، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات، عسل، و موادی که از حیوانات به دست می‌آیند، مانند ژلاتین.

در مقابل، پایه اصلی این رژیم را مواد غذایی گیاهی تشکیل می‌دهند، مانند: سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، غلات کامل، مغزها و دانه‌های خوراکی. دلایل انتخاب رژیم گیاهخواری برای افراد مختلف متفاوت است. بعضی افراد به دلیل نگرانی‌های محیط‌زیستی، برخی به دلایل اخلاقی یا فرهنگی و بعضی دیگر به دلیل فواید احتمالی آن برای سلامت، این سبک غذایی را انتخاب می‌کنند. مطالعات مختلف نشان داده‌اند که اگر رژیم گیاهخواری به‌درستی برنامه‌ریزی شود، می‌تواند به سلامت عمومی بدن کمک کند و در برخی موارد با کاهش خطر بیماری‌های مزمن همراه باشد. یکی از پرسش‌هایی که در سال‌های اخیر مطرح شده این است که آیا این نوع تغذیه می‌تواند خطر ابتلا به سرطان، به‌خصوص سرطان روده بزرگ، را نیز کاهش دهد؟

۳. آیا رژیم گیاهخواری می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش دهد؟

سرطان روده بزرگ یا سرطان کولورکتال زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های غیرطبیعی در بخش‌هایی از روده بزرگ یا راست‌روده شروع به رشد کنترل‌نشده کنند. این بیماری یکی از سرطان‌های شایع در جهان است و عوامل مختلفی می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. پژوهشگران سال‌هاست بررسی می‌کنند که آیا نوع تغذیه می‌تواند روی خطر ابتلا به این سرطان تأثیر بگذارد یا خیر. نتایج بسیاری از تحقیقات نشان داده‌اند که داشتن یک رژیم غذایی سرشار از مواد گیاهی ممکن است به کاهش خطر ابتلا کمک کند.

البته باید توجه داشت که هنوز مشخص نیست آیا خودِ رژیم گیاهخواری، یعنی حذف کامل همه محصولات حیوانی، دلیل اصلی این کاهش خطر است یا اینکه بیشتر به دلیل افزایش مصرف غذاهای سالم گیاهی و کاهش مصرف مواد غذایی پرخطر مانند گوشت‌های فرآوری‌شده اتفاق می‌افتد.

۳.۱. عوامل خطر سرطان کولورکتال

سرطان روده بزرگ معمولاً به دلیل ترکیبی از عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و شرایط محیطی ایجاد می‌شود. بر اساس اطلاعات مراکز معتبر پزشکی، مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر این بیماری عبارت‌اند از:

• بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسروز و بیماری کرون
• داشتن سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ
• برخی تغییرات ژنتیکی
• کمبود فعالیت بدنی
• رژیم غذایی کم‌فیبر و پرچرب
• مصرف زیاد گوشت‌های فرآوری‌شده
• اضافه‌وزن و چاقی
• مصرف دخانیات
• مصرف زیاد نوشیدنی‌های الکلی

برخی از این عوامل مانند ژنتیک یا سابقه خانوادگی قابل تغییر نیستند، اما بسیاری از عوامل دیگر با تغییر سبک زندگی قابل کنترل هستند. یکی از ساده‌ترین تغییراتی که افراد می‌توانند برای کاهش خطر بیماری انجام دهند، اصلاح رژیم غذایی است.

۳.۲. نقش رژیم‌های گیاه‌پایه در پیشگیری از سرطان

شواهد علمی نشان می‌دهند که افزایش مصرف غذاهای گیاهی می‌تواند تأثیر مثبتی بر سلامت دستگاه گوارش داشته باشد. در یک بررسی علمی که در سال ۲۰۲۲ انجام شد، نتایج ۴۹ مطالعه مختلف با حضور بیش از ۳ میلیون نفر بررسی شد. نتایج این پژوهش نشان داد افرادی که بیشتر از رژیم‌های گیاه‌پایه استفاده می‌کنند، احتمال کمتری برای ابتلا به سرطان‌های دستگاه گوارش، از جمله سرطان روده بزرگ، دارند.

با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: همه افرادی که در این مطالعات بررسی شده‌اند، گیاهخواری نبوده‌اند. بعضی از رژیم‌های گیاه‌پایه ممکن است همچنان شامل مواد غذایی حیوانی مانند تخم‌مرغ یا لبنیات باشند. بنابراین، نمی‌توان تمام نتایج این تحقیقات را فقط به رژیم گیاهخواری نسبت داد. همچنین یک مطالعه طولانی‌مدت که در سال ۲۰۱۵ انجام شد، وضعیت سلامت بیش از ۹۶ هزار فرد گیاه‌خوار را بررسی کرد. این مطالعه نشان داد که پس از حدود هفت سال، میزان ابتلا به سرطان روده بزرگ در این افراد کمتر بوده است. با وجود این نتیجه امیدوارکننده، پژوهشگران اشاره کردند که این مطالعه محدودیت‌هایی داشته و برای رسیدن به نتیجه قطعی، تحقیقات بیشتری لازم است. یکی از مشکلات اصلی در بررسی رژیم‌های گیاه‌پایه این است که تعریف مشخصی برای این نوع رژیم وجود ندارد. برخی افراد مقدار زیادی غذای گیاهی مصرف می‌کنند اما همچنان لبنیات یا تخم‌مرغ می‌خورند، در حالی که رژیم گیاهخواری هیچ محصول حیوانی را شامل نمی‌شود.

۳.۳. اهمیت فیبر غذایی

یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث می‌شود رژیم‌های گیاه‌پایه برای سلامت روده مفید باشند، مقدار زیاد فیبر غذایی در این رژیم‌ها است. افرادی که رژیم گیاهخواری دارند معمولاً مقدار بیشتری از میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، مغزها و دانه‌های خوراکی مصرف می‌کنند که سرشار از فیبر هستند. فیبر نقش‌های مهمی در بدن دارد، از جمله: کمک به عملکرد بهتر دستگاه گوارش، جلوگیری از یبوست، کاهش زمان تماس مواد مضر با دیواره روده، کمک به رشد باکتری‌های مفید روده و کاهش التهاب در بدن. مطالعات زیادی نشان داده‌اند که مصرف کافی فیبر می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش دهد. افرادی که رژیم گیاهخواری را به شکل اصولی دنبال می‌کنند، معمولاً فیبر بیشتری نسبت به افرادی که رژیم‌های غذایی معمولی دارند دریافت می‌کنند؛ به همین دلیل ممکن است بخشی از فواید این رژیم برای سلامت روده به همین موضوع مربوط باشد.

۳.۴. نقش حبوبات در کاهش خطر سرطان

حبوبات یکی از مهم‌ترین بخش‌های رژیم‌های گیاه‌پایه هستند. مواد غذایی مانند عدس، لوبیا، نخود، لپه و سویا نه‌تنها منبع خوبی از پروتئین گیاهی هستند، بلکه مقدار زیادی فیبر و ترکیبات مفید دیگر نیز دارند. حبوبات حاوی موادی مانند آنتی‌اکسیدان‌ها، ترکیبات گیاهی محافظ سلول‌ها، مواد ضدالتهابی، و ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند. تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف منظم حبوبات ممکن است با کاهش خطر سرطان روده بزرگ ارتباط داشته باشد. یکی از دلایل احتمالی این موضوع، تأثیر فیبر موجود در حبوبات بر سلامت محیط داخلی روده است. همچنین ترکیبات گیاهی موجود در آن‌ها می‌توانند به محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب‌های ناشی از عوامل سرطان‌زا کمک کنند. به همین دلیل، افزودن حبوبات به برنامه غذایی روزانه، حتی برای افرادی که کاملاً گیاهخواری نیستند، می‌تواند یکی از انتخاب‌های سالم برای حفظ سلامت روده باشد.

۳.۵. تأثیر حذف گوشت قرمز و گوشت‌های فرآوری‌شده

یکی از ویژگی‌های مهم رژیم گیاهخواری این است که در آن مصرف گوشت قرمز و گوشت‌های فرآوری‌شده به‌طور کامل حذف می‌شود. این موضوع می‌توانید یکی از دلایل ارتباط رژیم‌های گیاه‌پایه با کاهش خطر سرطان روده بزرگ باشد. مطالعات مختلف نشان داده‌اند که مصرف زیاد گوشت قرمز و به‌خصوص گوشت‌های فرآوری‌شده می‌تواند خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را افزایش دهد. گوشت‌های فرآوری‌شده شامل مواد غذایی مانند سوسیس، کالباس, بیکن، هات‌داگ، و انواع گوشت‌های دودی و نمک‌سود هستند. در فرآیند تولید این محصولات، معمولاً از روش‌هایی مانند دودی کردن، نمک‌سود کردن یا افزودن مواد نگهدارنده استفاده می‌شود که ممکن است ترکیباتی ایجاد کند که برای بدن مضر باشند. از طرف دیگر، گوشت قرمز نیز در صورت مصرف زیاد می‌تواند با افزایش خطر برخی بیماری‌ها، از جمله سرطان روده بزرگ، ارتباط داشته باشد. رژیم گیاهخواری با حذف این مواد غذایی، باعث می‌شود فرد کمتر در معرض یکی از عوامل خطر شناخته‌شده سرطان کولورکتال قرار بگیرند. البته این به معنی آن نیست که تمام محصولات حیوانی برای بدن مضر هستند. شواهد موجود نشان می‌دهد که مواد غذایی مانند ماهی، مرغ و لبنیات در صورت مصرف متعادل، ارتباط مشخصی با افزایش خطر سرطان روده بزرگ ندارند.

۴. آیا برای کاهش خطر سرطان باید حتماً گیاهخواری شد؟

خیر. برای کاهش خطر سرطان روده بزرگ لازم نیست حتماً یک رژیم کاملاً گیاهخواری داشته باشید. اگرچه رژیم گیاهخواری می‌تواند فواید زیادی داشته باشد، اما مهم‌ترین نکته این است که مقدار غذاهای گیاهی سالم را در برنامه غذایی خود افزایش دهید. به عبارت دیگر، حتی اگر همچنان برخی محصولات حیوانی را مصرف می‌کنید، می‌توانید با تغییرات ساده در رژیم غذایی خود به سلامت روده کمک کنید.

برخی توصیه‌های کاربردی عبارت‌اند از:

• هر روز مقدار بیشتری سبزیجات مصرف کنید.
• میوه‌ها را بیشتر در برنامه غذایی خود قرار دهید.
• به‌طور منظم حبوبات مصرف کنید.
• نان و غلات کامل را جایگزین محصولات تصفیه‌شده کنید.
• از مغزها و دانه‌های خوراکی استفاده کنید.
• مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید.
• مصرف گوشت‌های فرآوری‌شده را تا حد امکان محدود کنید.

در واقع، پیام اصلی بسیاری از پژوهش‌ها این است که بیشتر غذاهای گیاهی بخورید، نه اینکه همه افراد حتماً باید گیاهخواری شوند. هر فرد می‌تواند بر اساس شرایط بدنی، ترجیحات شخصی و توصیه متخصص تغذیه، بهترین الگوی غذایی را انتخاب کند.

۵. آیا رژیم گیاهخواری می‌تواند سرطان روده بزرگ را درمان کند؟

در حال حاضر، هیچ مدرک علمی قطعی وجود ندارد که نشان دهد رژیم گیاهخواری می‌تواند سرطان روده بزرگ را درمان کند یا باعث از بین رفتن تومورهای سرطانی شود. درمان سرطان روده بزرگ همچنان به روش‌های پزشکی استاندارد مانند جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، درمان‌های هدفمند، و درمان‌های تقویت‌کننده سیستم ایمنی در شرایط خاص وابسته است. رژیم غذایی می‌تواند نقش حمایتی داشته باشد، اما جایگزین درمان‌های پزشکی نیست. با این حال، برخی تحقیقات نشان داده‌اند که داشتن یک رژیم غذایی سالم و سرشار از مواد گیاهی ممکن است به بهبود وضعیت سلامت افراد مبتلا به سرطان کمک کند و حتی با کاهش خطر مرگ مرتبط با سرطان همراه باشد. یکی از دلایل احتمالی این موضوع، وجود مقدار زیاد فیبر و مواد مغذی مفید در رژیم‌های گیاه‌پایه است.

۵.۱. اهمیت تأمین انرژی و پروتئین در بیماران مبتلا به سرطان

اگر فردی که به سرطان مبتلا است تصمیم بگیرد رژیم گیاهخواری را دنبال کند، باید توجه ویژه‌ای به دریافت کافی انرژی و پروتئین داشته باشد. بیماران سرطانی گاهی به دلیل خود بیماری یا عوارض درمان ممکن است دچار کاهش وزن ناخواسته، ضعف عضلانی، کاهش اشتها، و کمبود مواد مغذی شوند. از آنجا که برخی رژیم‌های گیاهخواری ممکن است کالری کمتری نسبت به رژیم‌های دیگر داشته باشند، برنامه غذایی باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که نیازهای بدن را تأمین کند.

برای دریافت پروتئین کافی در رژیم گیاهخواری می‌توان از مواد غذایی مانند عدس و لوبیا، نخود، سویا و محصولات تهیه‌شده از سویا، غلات کامل، و مغزها و دانه‌های خوراکی استفاده کرد. همچنین استفاده از منابع چربی سالم مانند گردو، بادام، دانه‌ها، و روغن‌های گیاهی سالم می‌تواند به تأمین انرژی مورد نیاز بدن کمک کند. افرادی که تحت درمان سرطان هستند، بهتر است قبل از ایجاد تغییرات بزرگ در رژیم غذایی خود، به‌خصوص حذف کامل محصولات حیوانی، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.

۵.۲. رژیم غذایی مناسب پس از درمان سرطان

دوره پس از پایان درمان سرطان، مرحله مهمی برای حفظ سلامت بدن و کاهش احتمال مشکلات آینده است. با این حال، تحقیقات درباره نقش دقیق تغذیه در افراد بهبود‌یافته از سرطان هنوز کامل نیست و نتایج مطالعات همیشه یکسان نبوده‌اند. برخی مطالعات نشان داده‌اند افرادی که مقدار بیشتری سبزیجات و ماهی مصرف می‌کنند، ممکن است خطر کمتری برای مرگ مرتبط با سرطان داشته باشند. البته این نتایج مستقیماً به رژیم گیاهخواری مربوط نمی‌شود؛ زیرا در رژیم گیاهخواری مصرف ماهی حذف شده است. از طرف دیگر، برخی بررسی‌های جدیدتر نشان داده‌اند که تغییر رژیم غذایی به‌تنهایی ممکن است تأثیر زیادی بر کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سرطان نداشته باشد. بنابراین، هنوز نمی‌توان گفت یک رژیم خاص بهترین انتخاب برای همه افراد مبتلا به سرطان است. با این حال، بیشتر متخصصان سلامت توصیه می‌کنند که افراد مبتلا به سرطان یا کسانی که درمان خود را پشت سر گذاشته‌اند، رژیمی داشته باشند که شامل مقدار زیادی میوه و سبزیجات، غلات کامل، منابع مناسب پروتئین، و مواد غذایی کم‌فرآوری‌شده باشد. رژیم گیاهخواری می‌تواند بسیاری از این مواد غذایی را فراهم کند، اما تنها گزینه سالم موجود نیست.

۶. سایر راهکارهای پیشگیری از سرطان کولورکتال

تغذیه سالم یکی از مهم‌ترین عوامل در کاهش خطر سرطان روده بزرگ است، اما تنها عامل مؤثر نیست. سبک زندگی کلی فرد نیز نقش مهمی در سلامت روده و پیشگیری از بیماری‌ها دارد. علاوه بر افزایش مصرف غذاهای گیاهی، چند تغییر ساده در زندگی روزمره می‌تواند احتمال ابتلا به سرطان کولورکتال را کاهش دهد.

۶.۱. محدود کردن مصرف الکل

مصرف زیاد نوشیدنی‌های الکلی یکی از عواملی است که می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهد. بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که مصرف بیش از حد الکل ممکن است احتمال ابتلا به سرطان کولورکتال را افزایش دهد. برخی مطالعات قدیمی‌تر حتی ارتباط مصرف زیاد الکل با افزایش قابل توجه خطر این بیماری را نشان داده‌اند. بر اساس گزارش‌های علمی، مصرف الکل در ایجاد بخشی از موارد سرطان در جهان نقش دارد. راهنماهای تغذیه‌ای پیشنهاد می‌کنند افرادی که الکل مصرف می‌کنند، مقدار آن را محدود کنند: مردان حداکثر دو نوشیدنی در روز و زنان حداکثر یک نوشیدنی در روز. با این حال، بسیاری از متخصصان سرطان معتقدند که بهترین راه برای کاهش خطر، مصرف نکردن الکل است. کاهش یا حذف مصرف الکل نه‌تنها برای سلامت روده، بلکه برای سلامت کلی بدن نیز مفید است.

۶.۲. ترک سیگار

سیگار کشیدن یکی دیگر از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های مختلف، از جمله سرطان روده بزرگ، است. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار می‌توانند به سلول‌های بدن آسیب برسانند و احتمال ایجاد تغییرات سرطانی را افزایش دهند. ترک سیگار یکی از بهترین اقداماتی است که هر فرد سیگاری می‌تواند برای بهبود سلامت خود انجام دهد. اگر ترک سیگار دشوار است، استفاده از روش‌های حمایتی مانند برنامه‌های ترک دخانیات، مشاوره تخصصی، و درمان‌های کمک‌کننده می‌تواند احتمال موفقیت را افزایش دهد. حتی کاهش میزان مصرف سیگار نیز می‌تواند شروعی مثبت برای حرکت به سمت سلامت بیشتر باشد.

۶.۳. فعالیت بدنی

ورزش و تحرک روزانه نقش مهمی در کاهش خطر بسیاری از بیماری‌ها، از جمله سرطان روده بزرگ، دارد. فعالیت بدنی منظم می‌تواند به روش‌های مختلف از بدن محافظت کند، از جمله: کمک به حفظ وزن سالم، کاهش التهاب در بدن، بهبود عملکرد سیستم ایمنی، و تنظیم بهتر عملکرد دستگاه گوارش. متخصصان توصیه می‌کنند بزرگسالان در طول هفته حداقل ۱۵۰ دقیقه (حدود دو ساعت و نیم) فعالیت بدنی با شدت متوسط داشته باشند. این فعالیت‌ها می‌توانند شامل مواردی مانند پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری، شنا، ورزش‌های هوازی، و فعالیت‌های روزمره همراه با تحرک باشند. لازم نیست ورزش حتماً سنگین یا حرفه‌ای باشد؛ مهم‌ترین نکته، داشتن فعالیت منظم و مداوم است.

۶.۴. انجام غربالگری منظم

یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سرطان روده بزرگ، تشخیص زودهنگام بیماری است. سرطان کولورکتال اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، معمولاً درمان‌پذیری بیشتری دارد. به همین دلیل انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های غربالگری اهمیت زیادی دارد. به‌طور کلی توصیه می‌شود افراد بالای ۵۰ سال غربالگری منظم سرطان روده بزرگ را انجام دهند و افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده یا عوامل خطر بیشتری دارند، با نظر پزشک زودتر بررسی شوند. برخی متخصصان پیشنهاد می‌کنند افراد از حدود ۴۰ سالگی نیز درباره شروع غربالگری با پزشک خود مشورت کنند. غربالگری می‌تواند به شناسایی ضایعات پیش‌سرطانی یا مراحل ابتدایی بیماری کمک کند؛ زمانی که درمان معمولاً موفقیت بیشتری دارد.

۷. پرسش‌های متداول

آیا رژیم غذایی گیاه‌پایه می‌تواند سرطان روده بزرگ را درمان کند؟

خیر. تاکنون هیچ مدرک علمی معتبر نشان نداده است که رژیم‌های گیاه‌پایه یا رژیم گیاهخواری بتوانند سرطان روده بزرگ را درمان کنند. با این حال، این نوع رژیم‌ها می‌توانند مواد مغذی مهمی مانند فیبر، ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی را فراهم کنند که برای حفظ سلامت بدن، به‌خصوص در دوران پس از درمان سرطان، اهمیت دارند. رژیم غذایی سالم می‌تواند به بدن کمک کند، اما جایگزین روش‌های درمانی پزشکی مانند جراحی، دارودرمانی یا سایر درمان‌های تخصصی سرطان نیست.

آیا گیاهخواری بودن خطر ابتلا به سرطان را کاهش می‌دهد؟

مطالعات نشان داده‌اند افرادی که یک رژیم گیاهخواری سالم و متعادل دارند، ممکن است در مقایسه با برخی گروه‌ها خطر کمتری برای ابتلا به سرطان داشته باشند. چند دلیل احتمالی برای این موضوع وجود دارد: مصرف بیشتر فیبر، دریافت بیشتر مواد گیاهی محافظ مانند آنتی‌اکسیدان‌ها، مصرف کمتر یا حذف گوشت قرمز، و حذف گوشت‌های فرآوری‌شده. با این حال، هنوز مشخص نیست که این کاهش خطر فقط به دلیل گیاهخواری بودن است یا به مجموعه‌ای از عوامل مانند سبک زندگی سالم‌تر، فعالیت بدنی بیشتر و توجه بیشتر به سلامت مربوط می‌شود.

بهترین رژیم غذایی برای پیشگیری از سرطان روده بزرگ چیست؟

بهترین رژیم غذایی برای سلامت روده، رژیمی است که مقدار زیادی مواد غذایی گیاهی سالم داشته باشد. این مواد شامل: میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، مغزها و دانه‌های خوراکی هستند. در کنار این مواد، برخی افراد می‌توانند از منابع پروتئین حیوانی سالم مانند ماهی، مرغ و لبنیات نیز در مقدار مناسب استفاده کنند. مهم‌ترین نکته این است که رژیم غذایی متنوع، متعادل و سرشار از مواد طبیعی باشد و مصرف غذاهای فرآوری‌شده و پرچرب محدود شود.

۸. جمع‌بندی

رژیم گیاهخواری به دلیل داشتن مقدار زیادی غذاهای گیاهی مانند میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، مغزها و دانه‌ها، می‌تواند فواید زیادی برای سلامت بدن و به‌خصوص سلامت روده داشته باشد. افزایش مصرف فیبر و کاهش مصرف گوشت‌های قرمز و فرآوری‌شده از مهم‌ترین دلایلی هستند که ممکن است باعث کاهش خطر سرطان روده بزرگ شوند. با این حال، هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد رژیم گیاهخواری به‌تنهایی می‌تواند از سرطان کولورکتال جلوگیری کند یا آن را درمان کند. برای داشتن روده‌ای سالم، لازم نیست همه افراد کاملاً گیاهخواری شوند؛ بلکه افزایش سهم غذاهای گیاهی در برنامه روزانه، کاهش مصرف مواد غذایی پرخطر، داشتن فعالیت بدنی منظم، ترک سیگار، محدود کردن مصرف الکل و انجام غربالگری‌های مناسب، مجموعه‌ای از بهترین راهکارها برای کاهش خطر این بیماری هستند. انتخاب یک رژیم غذایی سالم باید بر اساس شرایط فردی، نیازهای بدن و در صورت وجود بیماری، با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.