۱. مقدمه

با کمتر شدن مصرف سیگار در آمریکا، تعداد موارد سرطان ریه هم به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده است. اما یک استثنا وجود دارد: زنان جوانی که سیگار نمی‌کشند. این موضوع باعث شده دانشمندان به دنبال عوامل دیگری باشند که شاید در ایجاد سرطان ریه در افراد غیرسیگاری نقش داشته باشند. یکی از پژوهش‌های جدید در این زمینه، رژیم غذایی افراد جوان مبتلا به سرطان ریه را بررسی کرده و متوجه شده است که آنها، به‌خصوص زنان غیرسیگاری، در بسیاری از موارد تغذیه سالم‌تری دارند. پژوهشگران احتمال داده‌اند که آفت‌کش‌های باقی‌مانده روی برخی مواد غذایی شاید یکی از عوامل مرتبط با این موضوع باشند. با این حال، این فقط یک فرضیه است و هنوز نمی‌توان گفت تغذیه سالم یا مصرف میوه و سبزیجات باعث سرطان ریه می‌شود.

۲. ارتباط میان رژیم غذایی سالم‌تر و سرطان ریه

با کمتر شدن مصرف سیگار در آمریکا، میزان ابتلا به سرطان ریه هم به‌طور چشمگیری کاهش پیدا کرده است؛ اما این کاهش در زنان جوانی که سیگار نمی‌کشند، به همان اندازه دیده نشده است.

حدود ۱۹ درصد از زنان مبتلا به سرطان ریه در آمریکا سیگاری نیستند. در میان مردان مبتلا به سرطان ریه، این رقم حدود ۹ درصد است.

یک پژوهش جدید که نتایج آن در نشست سالانه انجمن آمریکایی تحقیقات سرطان (American Association for Cancer Research) ارائه شده، احتمال می‌دهد باقی‌مانده آفت‌کش‌ها روی محصولات کشاورزی و غلات کامل شاید بتواند بخشی از این موضوع را توضیح دهد.

اما این موضوع یک نکته بسیار مهم دارد: این پژوهش به این معنا نیست که باید خوردن میوه، سبزیجات یا غلات کامل را کنار بگذارید.

۲.۱. پژوهشگران چه چیزی پیدا کردند؟

پژوهشگران اطلاعات مربوط به کیفیت رژیم غذایی را از ۱۸۷ پرسشنامه بررسی کردند. این پرسشنامه‌ها توسط افرادی تکمیل شده بود که در سنین پایین به سرطان ریه مبتلا شده بودند.

نتایج نشان داد افراد جوان مبتلا به سرطان ریه، در مقایسه با مردم عادی، معمولاً تغذیه سالم‌تری داشتند.

همچنین در میان افرادی که سرطان ریه داشتند اما سیگار نمی‌کشیدند، زنان نسبت به مردان تغذیه سالم‌تری داشتند.

دکتر خورخه نیوا (Jorge Nieva)، پژوهشگر اصلی این مطالعه و متخصص سرطان ریه در مرکز سرطان Norris دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC)، می‌گوید افرادی که تغذیه سالم‌تری دارند، معمولاً مقدار بیشتری میوه، سبزیجات و سایر مواد غذایی گیاهی مصرف می‌کنند.

به گفته او، همین موضوع باعث شده پژوهشگران این احتمال را مطرح کنند که شاید افراد دارای رژیم غذایی سالم، به دلیل مصرف بیشتر این مواد غذایی، در معرض مقدار بیشتری از آفت‌کش‌ها قرار بگیرند.

او توضیح می‌دهد که نگرانی اصلی پژوهشگران این است که آفت‌کش‌ها شاید یکی از عوامل ارتباط میان تغذیه سالم و سرطان ریه در افراد غیرسیگاری باشند.

برخی از آفت‌کش‌هایی که در کشاورزی استفاده می‌شوند می‌توانند عملکرد طبیعی هورمون‌ها را تغییر دهند. به این مواد، مختل‌کننده‌های غدد درون‌ریز (Endocrine Disruptors) گفته می‌شود.

از طرف دیگر، بعضی از انواع سرطان ریه که در افراد غیرسیگاری، به‌خصوص زنان، دیده می‌شوند، دارای گیرنده‌های استروژن هستند. به همین دلیل، پژوهشگران احتمال داده‌اند که شاید بین این عوامل ارتباطی وجود داشته باشد.

۳. آیا آفت‌کش‌ها باعث سرطان ریه می‌شوند؟

مطالعات مختلفی در گذشته، قرار گرفتن مکرر در معرض آفت‌کش‌ها را با سرطان ریه مرتبط دانسته‌اند. یکی از موادی که بیشتر مورد توجه قرار گرفته، DDT است؛ آفت‌کشی که امروزه استفاده از آن در بسیاری از کشورها ممنوع شده است.

دکتر مری جو فیدلر (Mary Jo Fidler)، متخصص انکولوژی پزشکی در مرکز سرطان RUSH MD Anderson، می‌گوید شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد آفت‌کش‌ها ممکن است در افرادی که سابقه سیگار کشیدن ندارند نیز در ایجاد سرطان ریه نقش داشته باشند.

به گفته او، این اتفاق می‌تواند از راه‌های مختلفی رخ دهد؛ برای مثال، آفت‌کش‌ها ممکن است به‌طور مستقیم به بافت ریه آسیب بزنند یا در طولانی‌مدت تغییراتی در این بافت ایجاد کنند.

۳.۱. آیا این مطالعه ثابت کرده است که آفت‌کش‌ها سرطان‌زا هستند؟

خیر. این نکته بسیار مهم است. پژوهش جدید فقط یک احتمال را مطرح کرده و برای اثبات ارتباط مستقیم بین آفت‌کش‌های موجود روی مواد غذایی و سرطان ریه طراحی نشده است.

پژوهشگران حتی میزان واقعی آفت‌کش موجود در غذاهایی را که افراد مصرف کرده بودند، اندازه‌گیری نکردند. آنها میزان احتمالی مواجهه افراد با آفت‌کش‌ها را بر اساس میانگین میزان مواجهه تخمین زدند.

بنابراین، نمی‌توان بر اساس این مطالعه گفت که خوردن میوه و سبزیجات حاوی باقی‌مانده آفت‌کش باعث سرطان ریه می‌شود.

از سوی دیگر، مطالعاتی که به‌طور مشخص بررسی کرده‌اند آیا خوردن میوه‌ها و سبزیجاتی که ممکن است روی آنها باقی‌مانده آفت‌کش وجود داشته باشد، خطر سرطان را افزایش می‌دهد یا نه، ارتباطی بین تغذیه سالم و افزایش خطر سرطان پیدا نکرده‌اند.

نویسندگان پژوهش جدید نیز تأکید کرده‌اند که برای مشخص شدن ارتباط احتمالی بین تغذیه سالم و سرطان ریه، به مطالعات بیشتری نیاز است.

فیدلر نیز معتقد است بر اساس نتایج این مطالعه نمی‌توان گفت بین این دو موضوع رابطه علت و معلولی وجود دارد یا حتی می‌توان یک ارتباط قطعی میان آنها در نظر گرفت.

او همچنین می‌گوید اگر قرار باشد این پژوهش زنگ خطری ایجاد کند، بهتر است این هشدار متوجه افرادی باشد که در تولید مواد غذایی فعالیت می‌کنند و ممکن است در محل کار خود در معرض آفت‌کش‌ها قرار بگیرند. این افراد به محافظت بهتر در برابر این مواد نیاز دارند.

۴. آیا باید مواد غذایی ارگانیک مصرف کنیم؟

اگر نگران باقی‌مانده آفت‌کش‌ها روی مواد غذایی هستید، یکی از گزینه‌ها خرید محصولات ارگانیک است.

محصولات ارگانیک معمولاً بدون استفاده از آفت‌کش‌های مصنوعی تولید می‌شوند و ممکن است میزان مواجهه با برخی از این مواد را کاهش دهند.

اما یک نکته مهم وجود دارد: خرید محصولات ارگانیک همیشه برای همه افراد از نظر مالی امکان‌پذیر نیست.

علاوه بر این، حتی خرید مواد غذایی ارگانیک هم تضمین نمی‌کند که فرد به سرطان ریه مبتلا نخواهد شد.

سرطان ریه فقط یک علت ندارد و عوامل مختلفی می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. در افراد غیرسیگاری، عواملی مانند موارد زیر نیز اهمیت دارند:

• تغییرات ژنتیکی
• قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران
• گاز رادون
• آلودگی هوا

دکتر دیوید جی. پارک (David J. Park)، متخصص هماتولوژی و انکولوژی و مدیر پزشکی مؤسسه سرطان Crosson در مرکز پزشکی Providence St. Jude در کالیفرنیا، می‌گوید بررسی تک‌تک مواد غذایی و تلاش برای اینکه همه آنها را به نوع ارگانیک تبدیل کنیم، کار ساده‌ای نیست.

قیمت بالاتر محصولات ارگانیک و نبود اطلاعات کاملاً روشن روی برچسب برخی محصولات نیز می‌تواند این کار را دشوارتر کند.

او معتقد است مردم می‌توانند تا حد امکان محصولات ارگانیک را انتخاب کنند، اما در نهایت، دولت و سازمان‌های مسئول می‌توانند نقش بسیار مهم‌تری در کاهش مواجهه مردم با آفت‌کش‌ها داشته باشند.

۵. توصیه متخصصان درباره تغذیه و پیشگیری از سرطان ریه

اگر امکان خرید محصولات ارگانیک را ندارید، لازم نیست میوه و سبزیجات را از رژیم غذایی خود حذف کنید.

مصرف میوه‌ها و سبزیجات همچنان بخش مهمی از یک رژیم غذایی سالم است. شواهد علمی نشان می‌دهد داشتن یک رژیم غذایی سالم می‌تواند به کاهش خطر سرطان ریه هم در افراد سیگاری و هم در افراد غیرسیگاری کمک کند.

به همین دلیل، متخصصان فعلاً توصیه‌های تغذیه‌ای خود را تغییر نداده‌اند. دکتر پارک می‌گوید همچنان بیماران خود را تشویق می‌کند که:

• مصرف میوه‌ها و سبزیجات را بیشتر کنند.
• مصرف غذاهای فرآوری‌شده را کاهش دهند.
• به جای گوشت قرمز، بیشتر مرغ و ماهی مصرف کنند.

بنابراین، اگر از خواندن نتایج این پژوهش نگران شده‌اید، نباید به دلیل آن مصرف میوه، سبزیجات یا غلات کامل را متوقف کنید.

این مطالعه هنوز نمی‌تواند ثابت کند که تغذیه سالم باعث سرطان ریه می‌شود و برای مشخص شدن نقش احتمالی آفت‌کش‌ها، تحقیقات بیشتری لازم است.

۶. جمع‌بندی

یک پژوهش جدید نشان داده است که افراد جوان مبتلا به سرطان ریه، به‌خصوص زنان غیرسیگاری، ممکن است نسبت به جمعیت عمومی تغذیه سالم‌تری داشته باشند. پژوهشگران احتمال داده‌اند که باقی‌مانده آفت‌کش‌ها روی محصولات کشاورزی شاید یکی از عوامل مرتبط با این موضوع باشد، اما این مطالعه چنین رابطه‌ای را ثابت نکرده است. در واقع، پژوهشگران میزان واقعی آفت‌کش موجود در غذای افراد را اندازه‌گیری نکرده‌اند و مطالعات قبلی نیز نشان نداده‌اند که خوردن میوه و سبزیجات حاوی باقی‌مانده آفت‌کش باعث افزایش خطر سرطان شود. بنابراین، نباید به خاطر این پژوهش از مصرف مواد غذایی سالم مانند میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل بترسید. متخصصان همچنان مصرف این مواد غذایی، کاهش غذاهای فرآوری‌شده و انتخاب منابع پروتئینی مانند مرغ و ماهی را توصیه می‌کنند. در افراد غیرسیگاری نیز عواملی مانند ژنتیک، دود سیگار دیگران، رادون و آلودگی هوا می‌توانند در ایجاد سرطان ریه نقش داشته باشند. در نهایت، برای مشخص شدن ارتباط احتمالی آفت‌کش‌ها با سرطان ریه، به تحقیقات دقیق‌تر و گسترده‌تری نیاز است.