۱. مقدمه

آنچه هر روز می‌خوریم، بخشی از سبک زندگی ماست و می‌تواند بر سلامت عمومی بدن تأثیر بگذارد. این موضوع برای افرادی که با بیماری‌هایی مانند سرطان پستان زندگی می‌کنند نیز اهمیت دارد. داشتن یک رژیم غذایی متعادل می‌تواند به تأمین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن کمک کند و در طول درمان یا پس از آن، بخشی از مراقبت از سلامت فرد باشد. با این حال، رژیم غذایی مناسب برای همه افراد یکسان نیست و نیازهای تغذیه‌ای هر شخص می‌تواند بر اساس شرایط جسمی، نوع درمان، عوارض جانبی، اشتها و سبک زندگی او متفاوت باشد.

شواهد علمی نیز بیشتر از یک الگوی کلی سالم حمایت می‌کنند؛ الگویی که در آن سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و حبوبات جایگاه مهمی دارند و مصرف گوشت قرمز و فرآوری‌شده، نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای بسیار فرآوری‌شده و الکل محدود می‌شود. با این حال، نباید از این توصیه‌ها نتیجه گرفت که یک رژیم غذایی خاص می‌تواند سرطان پستان را درمان کند یا از بازگشت آن به‌طور قطعی جلوگیری کند.

در این مقاله، نویسنده تجربه شخصی خود را از تغییر رژیم غذایی بعد از ابتلا به سرطان پستان بیان می‌کند و توضیح می‌دهد چگونه تلاش کرده بین سالم غذا خوردن و لذت بردن از غذا تعادل ایجاد کند.

۲. عادت‌های غذایی در دوران کودکی

اگر از یک متخصص تغذیه درباره غذاهایی که در دوران کودکی و نوجوانی می‌خوردم سؤال کنید، احتمالاً این نوع برنامه غذایی را چندان ایده‌آل نمی‌داند. بسیاری از غذاهایی که آن زمان مصرف می‌کردم، با وجود خوشمزگی، می‌توانستند مقدار زیادی چربی، نمک، قند یا کالری وارد رژیم غذایی کنند. از جمله این غذاها می‌توان به مرغ سوخاری، دنده کبابی، ماهی سرخ‌شده، سبزیجات کلمی پخته، نوشیدنی‌های بسیار شیرین و کیک‌های خانگی اشاره کرد.

البته باید گفت که ما در آن زمان بسیار فعال بودیم و احتمالاً بخشی از انرژی دریافت‌شده از این غذاها را با فعالیت و تحرک مصرف می‌کردیم. با این حال، با افزایش سن، مشکلاتی مانند فشار خون بالا، دیابت و بیماری‌های قلبی در میان بسیاری از افراد اطراف ما دیده می‌شد.

امروزه می‌دانیم که کیفیت کلی رژیم غذایی و سبک زندگی در کنار عواملی مانند وزن بدن و میزان فعالیت بدنی اهمیت دارد. برای کاهش خطر سرطان نیز توصیه می‌شود رژیم غذایی بیشتر بر غذاهای گیاهی، غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات و حبوبات تکیه داشته باشد و مصرف غذاهای بسیار فرآوری‌شده، نوشیدنی‌های شیرین و گوشت قرمز و فرآوری‌شده محدود شود.

در طول هفته نیز غذای خانواده ما پر از فست‌فود بود. من معمولاً خیلی زیاد غذا نمی‌خوردم، حتی در مهمانی‌های بزرگ.

صبحانه همیشه برای من بهترین وعده غذایی روز بوده است. بنابراین معمولاً چند عدد بیسکویت می‌خوردم و همراه با تخم‌مرغ، کارتون تماشا می‌کردم.

۳. تغییر نگاه به تغذیه بعد از ابتلا به سرطان پستان

با وجود اینکه در دوران کودکی غذاهای چندان سالمی مصرف نمی‌کردم، همیشه اندامی متناسب داشتم. این موضوع تا حد زیادی به ژنتیک و فعالیت بدنی مربوط می‌شد. اما بعد از اینکه به سرطان پستان مبتلا شدم، بیشتر از قبل به نوع غذاهایی که می‌خورم توجه کردم.

البته این به این معنا نیست که دیگر از غذاهای مورد علاقه‌ام استفاده نمی‌کنم. من هنوز هم گاهی غذاهایی را که از نظر تغذیه‌ای انتخاب‌های ایده‌آلی نیستند می‌خورم، اما تلاش می‌کنم در مصرف آن‌ها زیاده‌روی نکنم.

همان‌طور که درمان سرطان پستان برای همه افراد یکسان نیست، رژیم غذایی مناسب هم برای همه یکسان نخواهد بود. نیازهای تغذیه‌ای فرد در طول درمان می‌تواند تحت تأثیر نوع درمان، عوارض جانبی، اشتها، وزن و وضعیت عمومی بدن قرار بگیرد. به همین دلیل، یک رژیم غذایی که برای یک بیمار مناسب است، لزوماً برای بیمار دیگر مناسب نیست.

هدف من این است که غذاهایی بخورم که هم سالم و مغذی باشند و هم تنوع داشته باشند تا از خوردن آن‌ها لذت ببرم. بنابراین اگر گاهی هوس یک بیسکویت یا یک تکه مرغ سوخاری کنم، آن را می‌خورم و احساس بدی هم ندارم.

این نگاه با مفهوم تعادل در رژیم غذایی هماهنگ است. سالم غذا خوردن به این معنا نیست که فرد باید برای همیشه همه غذاهای مورد علاقه خود را کنار بگذارد. مهم‌تر از یک غذای خاص، الگوی کلی غذا خوردن و عادت‌هایی است که در طول زمان ادامه پیدا می‌کنند.

۴. غذاهایی که معمولاً مصرف می‌کنم.

۴.۱. نوشیدنی صبحگاهی

صبح‌ها معمولاً نوشیدنی‌ای می‌نوشم که از ترکیب چند قاشق روغن زیتون، دارچین، زنجبیل، کمی فلفل، عسل و آب‌لیمو تهیه می‌شود.

البته این نوشیدنی را نباید یک درمان یا روش اثبات‌شده برای سرطان پستان در نظر گرفت. وجود مواد غذایی مختلف در یک نوشیدنی به‌تنهایی باعث درمان سرطان نمی‌شود و شواهدی وجود ندارد که چنین ترکیبی بتواند جایگزین درمان پزشکی سرطان شود.

۴.۲. اسموتی صبحگاهی

اسموتی صبحگاهی من شامل کرفس، کلم، جو دوسر، بادام خام، دانه چیا، آناناس و موز است.

این ترکیب می‌تواند مواد مغذی و فیبر مختلفی را وارد رژیم غذایی کند. با این حال، برای بیشتر افراد بهتر است دریافت فیبر از مجموعه‌ای متنوع از غذاهای گیاهی مانند سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و حبوبات انجام شود، نه اینکه تنها به یک اسموتی خاص وابسته باشیم.

برای افرادی که بعد از تشخیص سرطان پستان قصد دارند رژیم غذایی خود را سالم‌تر کنند، تمرکز بر الگوی کلی غذا خوردن اهمیت بیشتری از تمرکز روی یک ماده غذایی خاص دارد. شواهد موجود نیز بر اهمیت غذاهای گیاهی و سرشار از فیبر تأکید دارند.

۴.۳. صبحانه در روزهای کاری

در روزهای کاری معمولاً نان تست با آرد گندم کامل می‌خورم و در کنار آن قهوه با شیر بادام می‌نوشم.

انتخاب غلات کامل می‌تواند راهی برای افزایش دریافت فیبر در رژیم غذایی باشد. غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات و حبوبات از اجزای مهم یک الگوی غذایی سالم محسوب می‌شوند.

۴.۴. ناهار در روزهای کاری

ناهار من اغلب یک کاسه کینوا است که با لوبیا قرمز یا انواع دیگر لوبیا، سیب‌زمینی و ذرت ترکیب می‌شود.

وجود حبوبات، غلات کامل و سبزیجات در یک وعده غذایی می‌تواند به متنوع‌تر شدن رژیم غذایی کمک کند. حبوبات همچنین از منابع غذایی مهم فیبر و پروتئین گیاهی هستند.

۴.۵. شام در روزهای کاری

برای شام معمولاً غذاهایی مانند مرغ پخته، ماهی تفت‌داده‌شده، ماهی تن یا سایر ماهی‌ها مصرف می‌کنم. این غذاها معمولاً همراه با برنج قهوه‌ای، کلم بروکلی، مارچوبه یا ترکیبی از سبزیجات سرو می‌شوند.

ماهی و مرغ می‌توانند منابع مناسب پروتئین باشند و استفاده از سبزیجات و غلات کامل نیز به متنوع‌تر شدن رژیم غذایی کمک کند. توصیه‌های تغذیه‌ای برای افراد پس از سرطان نیز بر مصرف انواع غذاهای گیاهی و انتخاب منابع پروتئینی سالم مانند ماهی، مرغ، حبوبات و عدس تأکید دارند.

۴.۶. میان‌وعده‌ها

میان‌وعده‌های من شامل پاپ‌کورن کم‌نمک با کمی روغن زیتون، سیب، گلابی و نارنگی است.

میوه‌ها گزینه مناسبی برای افزایش دریافت مواد مغذی و فیبر در رژیم غذایی هستند و می‌توانند در کنار سایر غذاهای سالم، تنوع بیشتری ایجاد کنند.

۴.۷. صبحانه در آخر هفته

در آخر هفته‌ها صبحانه‌ام کمی متفاوت است و شامل پنکیک، سفیده تخم‌مرغ، بیسکویت و گوشت بوقلمون می‌شود.

۴.۸. ناهار و شام آخر هفته

ناهار آخر هفته ممکن است شامل غذاهایی مانند برگرهای گیاهی باشد.

برای شام نیز غذاهایی مثل اسپاگتی چندغله با کوفته بوقلمون، مرغ پخته با رزماری و لیمو یا ماهی کنسروی همراه با پیاز، گوجه‌فرنگی و برنج مصرف می‌کنم.

در مجموع، چنین انتخاب‌هایی نشان می‌دهند که سالم‌تر کردن رژیم غذایی لزوماً به معنای حذف کامل غذاهای متنوع نیست. می‌توان با تغییر روش پخت، افزایش سهم سبزیجات، استفاده بیشتر از غلات کامل و حبوبات و انتخاب منابع پروتئینی مناسب، یک رژیم غذایی متنوع و قابل‌ادامه داشت.

۵. غذاهایی که کمتر مصرف می‌کنم.

• گوشت گاو
• گوشت بره؛ فقط یک یا دو بار در سال
• پنیر
• پاستا؛ مگر اینکه از نوع چندغله باشد
• نان سفید

محدود کردن گوشت قرمز، به‌خصوص در کنار کاهش مصرف گوشت‌های فرآوری‌شده، با توصیه‌های معتبر پیشگیری از سرطان همخوانی دارد. مؤسسه جهانی تحقیقات سرطان توصیه می‌کند مصرف گوشت قرمز در حد متوسط باشد و مصرف گوشت فرآوری‌شده تا حد امکان بسیار کم باشد.

در مورد سرطان پستان، نباید تصور کرد که حذف گوشت قرمز یا یک ماده غذایی خاص به‌تنهایی می‌تواند از ابتلا یا بازگشت سرطان جلوگیری کند. شواهد بیشتر از یک الگوی غذایی و سبک زندگی سالم حمایت می‌کنند. برای افراد مبتلا به سرطان پستان نیز شواهد فعلی نشان می‌دهند که داشتن رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی و حفظ وزن مناسب می‌تواند برای سلامت عمومی مفید باشد؛ با این حال، اثر یک غذای خاص بر پیشگیری از عود سرطان هنوز به‌طور قطعی مشخص نیست.

همچنین بهتر است در مورد محصولات لبنی و سایر گروه‌های غذایی، حذف کامل بدون دلیل پزشکی انجام نشود. نیاز هر فرد متفاوت است و حذف یک گروه غذایی ممکن است دریافت بعضی مواد مغذی ضروری را کاهش دهد.

یک نکته مهم دیگر، مصرف الکل است. شواهد فعلی نشان می‌دهند که مصرف الکل با افزایش خطر سرطان پستان ارتباط دارد و برای کاهش خطر سرطان، پرهیز از الکل بهترین انتخاب است.

۶. جمع‌بندی

این تجربه نشان می‌دهد که تغییر عادت‌های غذایی می‌تواند بخشی از مسیر رسیدن به سبک زندگی سالم‌تر باشد، به‌خصوص برای افرادی که با سرطان پستان زندگی می‌کنند. با این حال، بهتر است تجربه یک فرد را به‌عنوان یک نسخه ثابت برای همه بیماران در نظر نگیریم. یک رژیم غذایی مناسب باید با شرایط جسمی، نیازهای تغذیه‌ای، نوع درمان و عوارض احتمالی هر فرد هماهنگ باشد.

از نظر علمی، به‌جای تمرکز روی یک «غذای ضدسرطان» یا یک رژیم غذایی خاص، بهتر است به الگوی کلی غذا خوردن توجه کنیم: مصرف بیشتر سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و حبوبات، انتخاب منابع پروتئینی مناسب، محدود کردن نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای بسیار فرآوری‌شده و گوشت قرمز و فرآوری‌شده و پرهیز از الکل. این توصیه‌ها بخشی از یک سبک زندگی سالم هستند و می‌توانند به سلامت عمومی کمک کنند.

برای فردی که با سرطان پستان روبه‌رو شده است، هدف رژیم غذایی نباید ایجاد محدودیت‌های سخت و احساس گناه درباره غذا خوردن باشد. هدف اصلی، تأمین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن و ایجاد عاداتی است که بتوان در بلندمدت ادامه داد. اگر درمان سرطان باعث کاهش اشتها، تغییر مزه و بو، مشکلات گوارشی، کاهش وزن یا سایر مشکلات تغذیه‌ای شده باشد، مشورت با پزشک و متخصص تغذیه می‌تواند به تنظیم یک برنامه غذایی شخصی و ایمن کمک کند.

در نهایت، رژیم غذایی سالم بخشی از مراقبت از بدن است، نه جایگزین درمان سرطان. برای بیماران مبتلا به سرطان پستان، بهترین رویکرد این است که تغذیه مناسب را در کنار درمان پزشکی، فعالیت بدنی متناسب با شرایط فرد و سایر توصیه‌های تیم درمان دنبال کنند.