۱. مقدمه

بسیاری از زنانی که درمان سرطان پستان را پشت سر گذاشته‌اند، نگران این هستند که آیا ممکن است بیماری دوباره برگردد یا نه. در سال‌های اخیر، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که داشتن سبک زندگی سالم می‌تواند نقش مهمی در کاهش این خطر داشته باشد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این سبک زندگی، ورزش و فعالیت بدنی منظم است. فعالیت بدنی نه‌تنها باعث می‌شود بدن قوی‌تر شود، بلکه می‌تواند به بدن کمک کند بهتر با بیماری مقابله کند و کیفیت زندگی فرد را نیز بهبود ببخشد.

۲. نقش ورزش در کاهش بازگشت سرطان

تحقیقات نشان می‌دهد ورزش بعد از تشخیص سرطان پستان می‌تواند تأثیر مهمی بر سلامت بیماران داشته باشد. مطالعات بزرگ نشان داده‌اند زنانی که تحرک بیشتری دارند، نسبت به زنانی که فعالیت کمی دارند، کمتر دچار بازگشت سرطان می‌شوند.

در یک پژوهش بزرگ در فرانسه، بیش از ۱۰ هزار زن مبتلا به سرطان پستان در مراحل مختلف به مدت شش سال دنبال شدند. نتیجه این بود که زنانی که دست‌کم پنج ساعت در هفته ورزش می‌کردند، مانند پیاده‌روی تند، کمتر دچار عود سرطان شدند. همچنین مشخص شد که افزایش مدت ورزش تا حدود ۲۵ ساعت در هفته می‌تواند اثر محافظتی بیشتری داشته باشد، اما بیش از این مقدار تفاوت زیادی ایجاد نمی‌کند.

این اثر مثبت ورزش به ‌ویژه در زنانی که هنوز به یائسگی نرسیده بودند و همچنین در برخی انواع خاص تومورهای پستان بیشتر دیده شد.

همچنین پژوهش‌ها نشان داده‌اند ورزش می‌تواند باعث شود بدن بهتر به درمان پاسخ دهد. در یک مطالعه که روی ۱۸۰ زن انجام شد، شرکت‌کنندگان در زمان شیمی‌درمانی تمرینات هوازی یا قدرتی انجام دادند. زنانی که ورزش می‌کردند کاهش بیشتری در اندازه تومور داشتند، پاسخ درمانی بهتری نشان دادند و کمتر نیاز به جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی پیدا کردند. همچنین احتمال اینکه درمان شیمی‌درمانی را زودتر از موعد قطع کنند، در آن‌ها کمتر بود.

۳. ورزش چگونه از بازگشت سرطان جلوگیری می‌کند؟

پزشکان هنوز به ‌طور کامل نمی‌دانند ورزش دقیقاً چگونه از عود سرطان جلوگیری می‌کند، اما چند دلیل مهم برای این اثر مطرح شده است.

کاهش برخی هورمون‌ها: سطح بالای هورمون‌هایی مانند استروژن و انسولین می‌تواند به رشد تومور کمک کند. ورزش باعث کاهش این هورمون‌ها در بدن می‌شود و در نتیجه خطر بازگشت سرطان کمتر می‌شود.

کاهش التهاب در بدن: التهاب طولانی‌مدت در بدن می‌تواند به DNA آسیب برساند و احتمال سرطان را افزایش دهد. ورزش با کاهش التهاب به محافظت از بدن کمک می‌کند.

کاهش چربی اضافی بدن: چربی زیاد در بدن می‌تواند باعث افزایش استروژن، ایجاد مقاومت به انسولین و التهاب مزمن شود. فعالیت بدنی به کاهش چربی اضافی بدن کمک می‌کند و به همین دلیل خطرات مرتبط با آن کمتر می‌شود.

تقویت سیستم ایمنی: ورزش باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن قوی‌تر عمل کند و بهتر بتواند با سلول‌های سرطانی مقابله کند.

تحمل بهتر درمان: وقتی فرد عوارض کمتری از درمان تجربه کند، احتمال بیشتری دارد که دوره درمان خود را کامل کند و این موضوع به نتایج بهتر درمانی کمک می‌کند.

۴. فواید دیگر ورزش برای مبتلایان به سرطان پستان

ورزش در دوران درمان و بعد از آن مزایای زیادی دارد، از جمله:

• کاهش احساس خستگی
• حفظ قدرت عضلات
• تقویت عملکرد قلب و ریه
• کمک به حفظ تحرک و فعالیت روزانه
• بهبود روحیه و کاهش اضطراب و افسردگی

برخی مطالعات همچنین نشان داده‌اند که ورزش، به ‌ویژه تمرینات مقاومتی و یوگا، می‌تواند تورم بدن یا دست‌ها (لنف‌ادم) را در بازماندگان سرطان پستان کاهش دهد.

۵. چه نوع ورزش‌هایی ایمن هستند؟

متخصصان معتقدند بیشتر انواع ورزش‌ها برای بیماران مبتلا به سرطان پستان بی‌خطر هستند، البته به شرطی که زیر نظر پزشک انجام شوند.

ورزش‌های هوازی: این فعالیت‌ها باعث افزایش ضربان قلب می‌شوند و حجم بزرگی از عضلات بدن را درگیر می‌کنند. نمونه‌هایی از این ورزش‌ها عبارت‌اند از پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، شنا و رقص.

تمرینات قدرتی: در این نوع تمرین‌ها عضلات بدن در برابر یک نیرو کار می‌کنند. این نیرو می‌تواند وزن بدن، دمبل، دستگاه‌های بدنسازی یا کش‌های ورزشی باشد.

توصیه کلی متخصصان:

• حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی در هفته
• حداقل دو روز تمرین تقویت عضلات در هفته
• انجام فعالیت‌هایی مانند یوگا یا تای‌چی برای بهبود انعطاف‌پذیری و تعادل

۶. چه زمانی بهتر است ورزش را شروع کنیم؟

بیشتر متخصصان معتقدند هرچه زودتر شروع شود بهتر است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد شروع ورزش در زمان درمان و ادامه آن بعد از درمان می‌تواند به کاهش خستگی، حفظ قدرت بدن و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

با این حال، اگر فرد در زمان درمان احساس آمادگی برای ورزش نداشته باشد، این موضوع طبیعی است. حتی شروع ورزش بعد از پایان درمان نیز فواید زیادی دارد.

یک اصل مهم این است که: «از کم شروع کنید و به‌ آرامی میزان فعالیت را افزایش دهید.»

۷. سایر راهکارها برای کاهش احتمال بازگشت سرطان

رژیم غذایی سالم و حفظ وزن مناسب: در کنار ورزش، داشتن یک رژیم غذایی سالم به حفظ وزن مناسب کمک می‌کند. اضافه‌وزن و چاقی با افزایش خطر بازگشت سرطان پستان مرتبط هستند. رژیم‌های غذایی که بیشتر بر پایه گیاهان هستند، مانند رژیم مدیترانه‌ای، با کاهش خطر سرطان مرتبط دانسته شده‌اند. این رژیم‌ها شامل میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ، حبوبات، غلات کامل، روغن زیتون، ماهی و ادویه‌ها هستند.

برخی مواد مغذی که می‌توانند نقش محافظتی داشته باشند عبارت‌اند از:

• فیبر
• آنتی‌اکسیدان‌ها
• ویتامین D
• کلسیم
• اسیدهای چرب امگا ۳
• فرآورده‌های سویا

همچنین بهتر است مصرف گوشت زیاد، لبنیات پرچرب، غذاهای سرخ‌شده و خوراکی‌های شیرین کاهش یابد.

محدود کردن مصرف الکل: مصرف الکل می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهد. همچنین ممکن است بر روند بیماری در افرادی که قبلاً تشخیص سرطان پستان داشته‌اند نیز اثر منفی بگذارد.

ترک سیگار: تحقیقات نشان می‌دهد سیگار کشیدن می‌تواند با افزایش خطر سرطان پستان مرتبط باشد. حتی قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران نیز ممکن است این خطر را بیشتر کند.

۸. جمع‌بندی

شواهد علمی نشان می‌دهد که ورزش منظم می‌تواند نقش مهمی در کاهش احتمال بازگشت سرطان پستان داشته باشد. فعالیت بدنی با کاهش التهاب، کاهش برخی هورمون‌های مرتبط با سرطان، کاهش چربی بدن و تقویت سیستم ایمنی به سلامت بدن کمک می‌کند. علاوه بر این، ورزش باعث بهبود روحیه، افزایش انرژی و تحمل بهتر درمان نیز می‌شود. وقتی ورزش با رژیم غذایی سالم، وزن مناسب، محدود کردن مصرف الکل و ترک سیگار همراه شود، می‌تواند به‌ عنوان بخشی مهم از یک سبک زندگی سالم برای پیشگیری از بازگشت سرطان پستان عمل کند.